شنبه, 07 تیر 1393 ساعت 07:54

دستگاه های سانتریفیوژ

نوشته شده توسط
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

 

چنانچه ذرات در يك نمونه داراي جرم هاي متفاوتي باشند، مي توان براساس اختلاف جرم و تأثير نيروي ثقل آنها را از يكديگر جدا نمود. براي تسريع اين عمل از روشي بنام سانتريفوژ يا ميان گريزش استفاده مي شود. مبناي اصلي سانتريفوژ، اصل گريز از مركز است كه يكي از اصول فيزيك دوران محسوب مي شود. درحقيقت سانتريفوژ توسط نيروي گريز از مركز، ذرات سوسپانسيون را از مايع جدا مي كند. همچنين مي تواند باعث تفكيك دو مايع با تراكم متفاوت گردد. اين مايعات مي توانند مايعات بدن باشند (مانند خون، سرم و ادرار). سانتريفوژ با ايجاد نيرويي چندين برابر نيروي جاذبه، باعث افزايش سرعت طبيعي جدايي ذرات با تراكم متفاوت مي گردد.

در شكل ساده، سانتريفوژ يك چرخنده فلزي است با حفره هايي كه در آن نمونه هاي موردنظر قرار داده مي شود و داراي موتوري استكه با سرعت انتخاب شده مي چرخد. سانتريفوژها به طرق مختلف تقسيم بندي مي شوند:

تقسيم بندي برحسب سرعت چرخش شامل موارد زير مي باشد:

1-        سانتريفوژهاي با دور بالا

2-        سانتريفوژهاي با دور پايين

3-        سانتريفوژهاي اولترا

در گروه اول، دور دوران بين rpm 6000-2000 (دور در دقيقه = rpm) و حداكثر rpm 8000 مي باشد. در گروه دوم، دور دوران بين rpm 24000-21000 با حداكثر rpm 30000 و در اولترا rpm 100000-75000 با حداكثر rpm 120000 مي باشد.

سانتريفوژهاي دور پايين كه در هر دو فرم يخچال دار و بدون يخچال موجود مي باشند، بيشتر جهت سانتريفوژ كردن سلولهاي خوني يا ذرات حجيم استفاده شده و براي جداسازي ذرات ريز سرعت آن كافي نمي باشد.

سانتريفوژهاي دور بالا براي بيشتر فرآورده ها استفاده مي شود و همگي يخچالدار مي باشند. دو نوع سانتريفوژ با دور بالا وجود دارد: كم ظرفيت و پرظرفيت.

سانتريفوژ كم ظرفيت مدل Discrete-Sampling مي تواند ميكروارگانيزمها، سلول ها، دبريهاي سلولي، ويروسها و ارگانهاي سلولي را جدا نمايد. سانتريفوژ پرظرفيت مدل Continuous Flow براي بدست آورد مخمر و باكتري از محيط كشت، پروتئين از نمونه ها و ويروس و باكتريوفاژ از نمونه هاي رقيق شده كاربرد دارد.

اولتراها، براي تفكيك مواد تشكيل دهنده سلولي كاربرد دارند و همگي داراي يخچال مي باشند. زيرا در دورهاي بالا اصطكاك هوا باعث گرم شدن دستگاه و درنتجيه تخريب پروتئين ها مي شود. اولتراها بطور تيپيك در مراكز تحقيقاتي استفاده مي شوند.

در تقسيم بندي ديگر، سانتريفوژها به انواع شناور، زاويه ثابت و محوري تقسيم مي گردند.

سانتريفوژهاي شناور به نام هاي ذيل نيز خوانده مي شوند، Swing out - Swing bucket/ Horizoatal head در اين نوع سانتريفوژها (سانتريفوژهاي شناور)، جايگاه قرار گرفتن نمونه ها طبق نيروي ثقل، عمود بر زمين مي باشد. اما با شروع حركت سانتريفوژ، جايگاه نمونه ابتدا از حالت عمودي زاويه پيدا كرده و سپس كاملاً شناور شده و طبق نيروي گريز از مركز به سمت خارج و به حالت افقي با سطح زمين در مي آيد، لذا به آن نوع شناور يا Swing گفته مي شود. بطور خلاصه در اين نوع سانتريفوژ، در حالت توقف وضعيت عمودي و در حالت دوران نمونه ها وضعيت افقي با سطح زمين دارند.

در اين نوع سانتريفوژ، ذرات معلق بر اثر نيروي گريز از مركز به بخش خارجي، يعني انتهاي لوله ها رانده مي شوند و رسوب به صورت يك لايه تقريباً يكنواخت در ته لوله تشكيل مي گردد. در پايان عمل، لوله هاي حاوي نمونه مجدداً به حالت عمودي درآمده، رسوب در ته لوله و محلول شفاف در بالاي آن قرار مي گيرد. مي توان با پيپت پاستور يا سمپلر، مايع فوقاني را از رسوب جدا كرد. درصورتيكه دور سانتريفوژ بالا باشد و يا زمان  دوران افزايش داده شود مي توان حتي با دكانته كردن، رسوب را از محلول فوقاني جدا كرد.

در سانتريفوژهاي زاويه ثابت كه با نام هاي Fixed angle / angle head خوانده مي شوند، لوله حاوي نمونه نسبت به محور دوران يك زاويه ثابت دارد. اين زاويه از 25 تا 45 درجه مي تواند متغير باشد. در اين نوع سانتريفوژ نيز ذرات معلق براثر نيروي گريز از مركز به سمت خارج محور دوران رانده مي شوند اما برخلاف سانتريفوژهاي شناور رسوب در جدال و بخشي از كف لوله كه در قسمت خارجي محور دوران قرار دارد، رانده مي شود. البته هر قدر اين زاويه نسبت به محور دوران كمتر باشد، رسوب بيشتر در جداره تشكيل مي گردد و اگر زاويه بيشتر باشد، رسوب بيشتر در كف تشكيل مي گردد.

شكل آئروديناميك روتور، اجازه دوران در دور بالاتر و رسوب ذرات ريزتر را مي دهد. لذا ميزان رسوب دهي اين نوع سانتريفوژ از نوع شناور بالاتر است. اگر در نوع شناور بخواهيم مانند زاويه ثابت، از دور بالاتر استفاده كنيم در اثر اصطكاك بيشتر با هوا،درجه حرارت افزايش خواهد يافت.

در سانتريفوژهاي محوري (Axial)، در اصل لوله حاوي نمونه در طول محور عمودي خود دوران مي كند (برخلاف سانتريفوژهاي معمولي كه در طول محور افقي دوران مي كنند). اين دستگاهها بطور تجاري براي مقاصد باليني در دسترس مي باشند. معمولاً در تيوب هاي سپتوم دار وكيوم شده، خون فرد نمونه گيري مي شود و سپس در جايگاه مخصوص خود به نام Axial separation module، بطور خودكار در حول محور عمودي خود شروع به دوران مي كند. يك سوزن از طريق درب لاستيكي يا همان سپتوم مي تواند داخل لوله شده و از قسمت مركزي، نمونه شفاف را برداشت كند. در اين روش ذرات معلق كه مي تواند سلولهاي خوني باشند، به قسمت محيطي لوله ها رانده مي شوند. در اين دستگاههاي تجاري براي آزمايشگاههاي باليني، كل فرآيند جداسازي در طي 70 ثانيه كامل مي گردد كه زمان مناسبي مي باشد.

 

اساس روش

اساس سانتريفوژ، حركت دوراني حول يك محور ثابت است و افزايش قدرت نيروي سانتريفوژ بستگي به شعاع دوران و سرعت دوران دارد. اين نيرو نيروي سانتريفوژ نسبي (Relative centrifugal force) يا RCF ناميده مي شود كه براساس ضريبي از g بيان مي شود.

 

مقايسه سانتريفوژها مي تواند براساس RCF باشد، زيرا RCF است كه توانايي تفكيك يك سانتريفوژ را به خوبي مشخص مي كند. اعمال RCF براي يك نمونه، به فاصله ثابت نمونه با مركز چرخش بستگي دارد. بعلت اينكه فاصله عمقي نمونه با قسمت سطحي آن از مركز متفاوت است، اعمال RCF نيز متفاوت خواهد بود.

سانتريفوژ به سه طريقه اصلي اجرا مي شود:

1-        رسوب دهي تمايزي (Differential pelleting)

2-        سرعت منطقه اي (Rate - Zonal)

3-        ايزوپيكريك (Isopycric)

 

در روش رسوب دهي تمايزي، ابتدا ذرات تقريباً بطور يكنواخت در محلول معلق هستند. با شروع سانتريفوژ، ذرات با سرعتهاي متفاوت به سمت انتهاي لوله يا در جهت نيروي سانتريفوژ حركت مي كنند. روش رسوب دهي تمايزي، در اصل جدسازي در محيط يكنواخت مي باشد. مي توان عمل جدسازي سانتريفوژي را در محيط گراديان نيز انجام داد. همانطور كه اشاره شد سانتريفوژ را به دو روش سرعت منطقه اي و ايزوپيكريك اجرا مي كنند. در روش اول، جداسازي به سرعت نسبي مناطق مختلف بستگي دارد. اما روش دوم، به دانسيته ذرات شناور در محيط وابسته است. در روش هاي فوق، ذرات مختلف به صورت نوارهايي در طول گراديان محيط دراثر سانتريفوژ جدا مي شوند.

بهرحال سانتريفوژ، دستگاهي است كه براي جداسازي ذرات از محلول برحسب اندازه، شكل، دانسيته و ويسكوزيته محيط مورد استفاده قرار مي گيرد. در بيولوژي، اين ذرات معمولاً محلول ها، ارگانل هاي سلولي ويروس ها، مولكولهاي درشت مانند پروتئين ها و اسيدهاي نوكلئيك مي باشند.

اجزاء دستگاه

قسمتهاي اصلي تشكيل دهنده يك سانتريفوژ، موتور الكتريكي، شافت و سرروتور است. روتور كه لوله هاي حاوي نمونه را نگهداري مي كند با سرعت تنظيم شده توسط موتور، مي چرخد.

روتور، براي جلوگيري از خطرات احتمالي ناشي از شكسته شدن يا موارد مشابه در يك محفظه قرار گرفته است. با توجه به حساسيت روتور درع ملكرد سانتريفوژ اين بخش همواره با كامپيوتر طراحي مي شود، چرا كه كوچكترين عدم تعادل مانع از رسيدن به  دور موردنظر مي شود. ازلحاظ جنس، روتورهاي سانتريفهاي معمولي از سيف گسترده اي از مواد ساخته مي شوند (استيل، برنز يا حتي پلاستيك). هرچند امروزه سعي بر اين است كه از آلومينيوم يا آلياژهاي بهتر استفاده شود. روتورهاي سرعت بالا، از آلياژ آلومينيوم و تيتانيوم ساخته مي شوند. در مورد اولتراسانتريفوژ نيز همينگونه مي باشد.

هنگام كار كردن با روتورهاي آلومينيومي همواره بايد مراقب آلودگي و خوردگي اين روتورها بود. آلياژهاي آلومينيوم و تيتانيوم، از استحكام كافي و حداقل وزن برخوردار مي باشند. قيمت روتورهاي تيتانيوم گرانتر است ولي در عوض از تفاوت بيشتري در برابر خوردگي برخوردارند.

 

بعلت چرخش سريع براي انتقال الكتريسيته، برس هايي به بدنه روتور وصل شده اند كه اين برس ها نسبت به ساير قطعات بايد سريعتر تعويض شوند. در برخي از سانتريفوژها، بجاي برس از روش Frequency - Controlled Induction استفاده مي شود.

نمونه هايي كه بايد سانتريفوژ شوند در لوله ها، CVP، شيشه ها و اسلايدهاي ميكروسكوپي، فلاسك ها، ميكروپليت ها قرار گرفته و سپس در قسمت روتور سانتريفوژ قرار مي گيرند.

بعضي از دستگاهها داراي كليدي هستند كه مي توان توسط آنها سانتريفوژ را بطور مداوم روشن كرد يا از زمان سنج استفاده كرد. برخي داراي كليدهاي آني بوده كه امكان سانتريفوژ سريع، بلافاصله بعد از فشار دادن دكمه را بوجود مي آورند. غالباً امكان چرخش روتور در جهت خلاف حركت، براي نگهداشتن سريع آن توسط ترمزهاي الكتريكي وجود دارد.

كنترل كننده سرعت، با كم و زياد كردن ولتاژ تغذيه كننده، سرعت سانتريفوژ را تغيير مي دهد. برخي از مدلها مجهز به يك (Light emitting diode) LED و صفحة كليد بوده كه امكان برنامه ريزي سرعت را به استفاده كننده مي دهد. Tachometer مشخص كننده سرعت در واحد rpm (دور در دقيقه) مي باشد. برخي از دستگاهها، داراي تاكومتري مي باشند كه توسط كاپل با شافت و محوز متصل شده و تعداد دورها را نشان مي دهند. برخي از دستگاهها ن يز داراي تاكومترهاي الكتريكي هستند كه به واسطه يك Magnet موجب مي شود كه روتور حول يك مركز چرخيده و توليد يك جريان قابل اندازه گيري را نمايد. جريان موردنظر تبديل به rpm مي شود كه روي صفحة نمايشگر قابل خواندن است

انواع سانتريفیوژ

سيتولوژيكال سانتريفیوژ

از سيتولوژيكال سانتريفوژ، براي قرار دادن سلولهاي موجود در يكمايع روي اسلايد ميكرسكوپ استفاده مي شود. در موقع استفاده، كاربر ظرف مخصوص نمونه (قابل استفاده مجدد)، صفحه فيلتر (يكبار مصرف) و يك اسلايد را كنار هم قرار داده سپس همگي را در داخل روتور مي گذارد. سپس مايع موردنظر را در ظرف مخصوص نمونه قرار داده ودستگاه را روشن مي كند. بعد از فعال شدن دستگاه مايع با فشار در تماس با كمپلكس صفحه فيلتر/ اسلايد قرار مي گيرد.

با استفاده از اين سيستم، سلولها بصورت تغليظ شده و در يك لايه (Monolayer) روي سطح اسلايد (در دو قسمت در تماس با دايره هاي موجود در روي فيلتر) قرار گرفته و مايع اطراف جذب صفحه فيلتري مي شود. سپس اسلايد از دستگاه خارج مي شود. بيشتر آزمايشگاههاي ميكروبيولوژي، ايمونولوژي - هماتولوژي، انكولوژي و ويرولوژي قبل از رنگ آميزي اسلايدها آنها را در هوا خشك مي كنند. ولي در آزمايشگاههاي ستولوژي اسلايدهاي حاوي نمونه را در اتانل 95% ثابت مي كنند. معمولاً اين سانتريفوژها با دور rpm 4000-200 كار كرده و زمان سانتريفوژ 99-1 دقيقه متغير است. بيشتر پروسه ها بين 10-5 دقيقه نياز به سانتريفوژ دارند. كاربر مي تواند دور روتور را در كم يا زياد تنظيم كند. معمولاً دورهاي پايين براي نمونه هاي حاوي سلولهاي شكننده استفاده مي شود. بيشتر سانتريفوژها داراي ضمائمي بوده كه مي توانند به شافت اصلي وصل شده و تبديل به سيتولوژيكال سانتريفوژ شوند.

 

سانتريفوژ هماتوكريت

سانتريفوژ هماتوكريت، با استفاده از نيروي سانتريفوژي، هماتوكريت خون (نسبت حجم سلولهاي قرمز به حجم كلي) را مشخص مي كند. اين آزمايش مهم خون، در تشخيص كاهش خون وديگر موقعيتها مانند پلي سيتمي (افزايش بيش از حد گويچه هاي قرمز خون) و آنمي (كم شدن هموگلوبين زير سطح نرمال) به كار مي رود. در موارد پلي سيتمي، هماتوكريت افزايش پيدا مي كند.در تشخيص آنمي، اندازه گيري هماتوكريت تنها مي تواند يك شاخص ظرفيت حمل اكسيژن بوده و به تنهايي مشخص كننده آنمي نمي باشد. روشهاي دستي و ماشيني متعددي براي اندازه گيري هماتوكريت خون وجود دارد. روش دستي ميكروهماتوكريت و ماكروهماتوكريت موجود كه در هر دو از سانتريفوژ استفاده مي شود.

در روش خودكار توسط سانتريفوژ، شمارنده ذرات الكترونيكي و تجهيزات ليزري، حجم سلولها را اندازه گيري مي كنند. روشهاي خودكار در غالب دستگاههاي آنالايزر و هماتولوژي وجود دارد. روش ميكروهماتوكريت بعلت احتياج كمتر به حجم نمونه، بيشتر مورد استفاده قرار مي گيرد ودر آن از سانتريفوژهاي دور بالا استفاده مي شود.

با توجه به استاندارد NCCLS - سازمان استانداردهاي آزمايشگاه - براي سانتريفوژ ميكروهماتوكريت RCF حداقل g 000/10 به مدت 5-3 دقيقه لازم است. سرعتهاي پايين در روش ماكروهماتوكريت استفاده مي شود و در آن g RCF 3000-2000 و زمان 45-30 دقيقه مورد نياز است. بعلت احتياج به حجم نمونه كمتر و RCF بالا در روش ميكروهماتوكريت، احتمال احتباس پلاسما كاهش يافته و حداكثر Packing سلولهاي قرمز اتفاق مي افتد. درنتيجه صحت روش، بالا مي رود. (مقادير متوسط ميكروهماتوكريت 2-1% كمتر از ماكروهماتوكريت است).

سانتريفوژ ميكروهماتوكريت داراي روتوري است كه لوله هاي موئين حاوي نمونه بصورت افقي روي آن قرار مي گيرند. سپس بعد از انجام سانتريفوژ با مقايسه با Scale موجود، مقدار هماتوكريت بدست مي آيد.

ميكروسانتريفوژها

ميكروسانتريفوژها، دستگاههايي هستند كه براي نمونه هاي با حجم كم (غالباً كمتر از ml 5/1) همانند نمونه هاي گرفته شده از اطفال، ساخته شده اند. ميكروسانتريفوژها در مدل هاي دور پايين و دور بالا موجود هستند. در دور پايين حداكثر سرعت rpm 13000 بوده كه براي خون و ساير محصولات خوني كاربرد دارد. در مدل هاي دور بالا، حداكثر سرعت rpm 28000 نيز رسيده و براي جمع آوري سلولها و ميكروارگانيزمها و بررسي ارگانل هاي سلولي كاربرد دارد.

غالباً لوله هايي كه در ميكروسانتريفوژها استفاده مي شوند از پلاستيك يكبار مصرف ساخته شده و داراي يك سطح مقطع مخروطي، يك CUP واجد سرپوش مي باشند.

 

سانتريفوژهاي شستشودهنده سلول

سانتريفوژ شستشودهنده سلول براي شستشو، دكانته كردن، مخلوط كردن و شستشوي مجدد گويچه هاي قرمز خون قبل از آزمايش Antiglobulin، استفاده مي شوند. بعلت مراحل متعدد موجود در اين روش انجام دستي آن باعث اتلاف وقت مي شود. آزمايش Antiglubolin بطور شايع در سازمانهاي انتقال خون، جهت شناخت Abها و جلوگيري از مشكلات تزريق خون انجام مي شود. (اين آزمايش در محيط invivo (آزمايش Antiglubolin مستقيم) يا invitro (آزمايش Antiglubolin غيرمستقيم) انجام مي شود.

آزمايش Antiglubolin مستقيم به پزشكان كمك مي كند كه بيماريهاي هموليتيك نوزادان، آنمي همولينيك اتوايميون، حساس شدن RBCها توسط دارو و واكنش هاي تزريق خون را شناسايي كنند.

آزمايش Antiglubolin غيرمستقيم، Abهاي غيرقابل انتظار را تشخيص داده و Abهاي شناخته شده را در سرم بيمار اندازه گيري مي كند. اين اندازه گيري بطور شايع، در هنگام تزريق آمپول روگام به زنان Rh منفي كه به آنتي ژن Rh حساس شده اند استفاده مي شود.

 

استفاده از سانتريفوژ

سانتريفوژها داراي يك سرپوش مي باشند كه غالباً جهت ايجاد امنيت، در هنگام استفاده بطور خودكار قفل مي شوند يا داراي يك قطع كننده جريان مي باشند كه هنگامي كه سرپوش باز است دستگاه روشن نمي شود. كنترل كننده هاي دستگاه، خارج از محفظه بوده و يا روي يك Control Panel قرار گرفته اند. معمولاً‌يك نمايشگر، پارامترهاي كليدي دستگاه مانند سرعت برحسب rpm، دما و زمان را پايش مي كند.

كاربر، نمونه ها را در محلهاي موجود در روتور قرار داده و سرپوش را مي بندد. سپس rpm مناسب، دما (اگر دماي خنك مورد نياز است) و زمان موردنظر را انتخاب كرده ودستگاه را روشن مي كند.

برخي از دستگاهها، سرعت ايستايي را نيز تنظيم مي كنند. برخي از دستگاهها، داراي ريزپردازنده هايي هستند كه با وارد كردن يك كد تمامي پارامترهاي مورد نياز براساس آن كد، بطور اتوماتيك تنظم مي شوند. وقتي كه كاربر با مواد خطرناك سروكار داشته باشد، رعايت اقدامات ايمني ضروري است. علاوه بر اين بغير از سرپوش خارجي، سرپوش ايمني داخلي نيز وجود دارد. در عين حال اهرمهاي مخصوص براي قرار دادن نمونه ها موجود مي باشند. برخي از مدل ها داراي Bowl Drainer بوده كه براحتي و بطور موثر، ذرات نمونه و ساير دبريها را بر مي دارد. ساير وسايل حفاظت كننده مانند محافظ صورت و عينك، محافظ چشم نيز از ديگر وسايلي هستند كه احتمال خطر در مقابل پاتوژنهاي موجود در فرآورده هاي خوني و يا ساير موارد را كاهش مي دهند.

قسمتهايي از سانتريفوژ كه در تماس با مواد خطرناك بيولوژيكي بوده اند بايد ضدعفوني گردند (معمولاً با هيپوكلريت 10%).

 

مشكلات گزارش شده

در هر سانتريفوژ، كاليبره كردن سرعت و پايش زمان سانتريفوژ مهم است. ترمز خودكار بايد چك شود كه بتواند در زمان تعيين شده باعث ايستادن روتور شده تا مراحل شستشو و اضافه كردن معرف ها بدون اشكال انجام گيرد. براي كاليبره كردن سرعت مي توان از تاكومترهاي نوري استفاده كرد.

بعلت استفاده مداوم از سانتريفوژ و خطرات احتمالي موجود، بايد بطور مرتب مواردي ازقبيل نشت جريان، مقاومت زمينه، برسها، مواد لوبريكانث، سيستم ايمني، قفل داخل سرپوش چك شوند. براي كاربري مطمئن و عمر طولاني، برسها بايد قبل از تحليل رفتن كامل عوض شوند و كربن رسوب كرده بايد مرتب تميز شود.

سانتريفوژها، جريان برق زيادي را مصرف مي كنند. بنابراين در خط برق وصل شده، باعث Electrical noise مي شوند. در چنين حالتي دستگاههاي آنالايزر مانند اسپكتروفتومترها، آنالايزرهاي شيئي يا هماتولوژي تحت تاثير قرار مي گيرند. بنابراين سانتريفوژ بايد به منبعي وصل شود كه براي دستگاههاي آنالايزري در نظر گرفته نشده است.

هيچوقت هيچوقت نبايد دستگاه سانتريفوژ را با درب باز استفاده كرد. مورد شكسته شدن لوله آزمايش و پخش شيشه و مواد خوني آن، به روي سر و سينه كاربر گزارش شده است. شكسته شدن لوله مي تواند بعلت عدم تقارن محور مركزي روتور، استفاده نادرست يا نقص در لوله باشد.

هر كاربر بايد به لرزش و تكان بيش از حد، كه غالباً لرزش بحراني ناميده مي شود و براي هر دستگاه در سرعت خاصي اختصاصي است آگاه باشد.

اين موقعيت ديناميكي كه رزونانس ناميده مي شود، از تركيب ارتعاشات مكانيكي براي ذرات درحال حركت بوجود مي آيد. سانتريفوژها بايد با سرعتي كمتر يا بيشتر از اين سرعت رزنانس استفاده شوند.

روتورهاي سانتريفوژ، مرتب بايد تميز شوند و بطور دوره اي تعويض گردند. روتور بايد كاملاً مناسب و اندازه باشد و نبايست مدل آن تعويض گردد، مگر اينكه مدلي كاملاً‌براي همان سانتريفوژ طراحي شده باشد. مواد شيميايي موجود در تميزكننده ها ممكن است باعث سوراخ شدن يا خراشيدگي سطح چرخنده شود. بنابراين بايد از مواد تميزكننده مخصوص،‌براي تميز نگهداشتن دستگاه استفاده كرد.

 

ملاحظات خريد

خريدار بايد سانتريفوژي مناسب با نيازهاي آزمايشگاهي خود خريداري كند. براي مثال در آزمايشگاههايي كه نمونه ها زياد مي باشند، خريد يك سانتريفوژ قابل برنامه ريزي ضروري است ولي در آزمايشگاههاي كوچك با تعداد كم نمونه، ضرورتي ندارد. رعايت ملاحظات ايمني، از نكات ضروري در خريد يك سانتريفوژ است. سانتريفوژ بايد داراي سرپوش ايمني قفل شونده با سيستم قطع دستگاه، در هنگام باز شدن سرپوش باشد. از ديگر موارد ايمني موجود، پوشش محافظ داخلي و صفحه نمايشگر هشداردهنده است. يك سانتريفوژ بايد تميز بوده، صفحه نمايشگر براحتي قابل خواندن باشد، به زنگهاي هشداردهنده مجهز باشد كه در هنگام بد كار كردن، عدم بالانس روتور يا باز بودن سرپوش بصدا درآيند.

در موارد خريد دستگاه سانتريفوژ، فاكتورهاي ذيل از نكات مهم و قابل بررسي است:

 ابعاد :ابعاد سه بعدي دستگاه، نمايانگر حجم و جايگيري آن مي باشد.

 وزن (Weight): وزن دستگاه از فاكتورهاي مهم هنگام خريد و نصب مي باشد.

 نمايشگر (Display): ديجيتال يا آنولوگ بودن نمايشگر دستگاه مي تواند از جنبه فني و دقت مورد بحث باشد.

 حداكثر سرعت (Max speed): اين فاكتور معمولاً در دستگاههاي سانتريفوژ در حالتي كه Head و Bucket از نوع استاندارد روي آنها نصب شده اند، نشان دهندة حداكثر سرعت گردش روتور سانتريفوژ است.

 (Relative Centrifugal Force) RCF: بعنوان شتاب استاندارد جاذبه مي باشد.

 حداكثر ظرفيت (Max Capacity): براي يك دستگاه سانتريفوژ، اين مطلب كه حداكثر چقدر بار را مي تواند بدون افت فاحش دو موتور تحمل نمايد، مهم بوده و از لحاظ فني موردنظر مي باشد. در ضمن اين فاكتور مي تواند نمايانگر بيشترين ظرفيت قرارگيري Head و Bucket از انواع آنها باشد.

 ترمز (Break): در اغلب دستگاههاي سانتريفوژ آزمايشگاهي، مكانيسم ترمز الكتريكي پيش بيني نشده است. اين امر با معكوس شدن جريان گذرنده از روتور ميسر مي شود.

 سردكننده (Cooling): وجود سردكننده در اين نوع دستگاهها، محيط سرد مناسب براي عمل سانتريفوژ كردن، در كاربردهاي خاص را مهيا مي سازد و از طرفي در دستگاههاي با دور بالا از گرم شدن محفظة داخلي سيستم جلوگيري مي نمايد.

 منبع تغذيه (Power Supply): مانند ساير سيستم ها از برق شهر با فركانس مربوطه استفاده مي گردد.

 

مراحل تكامل

سانتريفوژ يك تكنولوژي برتر است. به مدت چندين دهه است كه در تحقيقات و آزمايشات باليني و درماني بكار مي رود. بسياري از دستگاههاي سانتريفوژ بدون اتصالات مي باشند. برخي از آنها سيمهاي اتصال با عمر طولاني دارند و برخي نيز داراي كلاهك روتور قابل تعويض مي باشند. امروزه سيستم هاي داراي نرم افزاري كامپيوتري براي بررسي و تجزيه و تحليل نمونه ها، از برنامه ريزي بسيار پيچيده تري برخوردار مي باشند.

 

 

اعمال مربوط به نحوة كار خوب

سانتريفوژهاي مقدماتي (تداركي)

-           براي جلوگيري از حركت و جابجايي دستگاه سانتريفوژ، آن را بايد دقيقاً بصورت افقي قرار داد. اگر سانتريفوژ درحالت تعادل نباشد،د ر عملكرد آن اشكال و اختلال بوجود مي آيد.

اين نكته بسيار حائز اهميت است كه در تمامي اوقات بار و وزن سانتريفوژ در حالت تعادل باشد. بنابراين لوله ها را بايد با بالشتك هاي لاستيكي تنظيم كرد. لوله اي كه داراي حجم معين و مناسبي از آب است را بايد به هنگامي كه تعدادي از نمونه ها را سانتريفوژ مي كنيد، به آن اضافه نمائيد. ايجاد تعادل نهايي را بايد بواسطة قرار دادن بارهاي جفت روي دو صفحة حساس با تعادل معقول و مناسب انجام داد و بواسطة افزودن آب از يك بطري يا پيپت آن را داراي تعادل نمود. درصورت امكان به نمونه سبك تر آب اضافه كنيد تا آن مقدار آب باعث تعادل بار سنگين تر شود. براي نمونه هاي بيولوژيكي بايد در طي سانتريفوژ از درپوش استفاده كرد. اگر در طي سانتريفوژ صداي غيرمعمولي از آن شنيده مي شود. بايد آن را فوراً متوقف كرد چرا كه اين صداي غيرنرمال مبين اين است كه تعادل آن به درتسي ايجاد نشده است.

-           پس از استفاده، سطل ها را بايد وارونه كرد تا آب آنها خارج شده و خشك شوند.

-           پس از هرگونه ريخت و پاش و بهم ريختگي نمونه، همواره سطل ها را كاملاً تميز كنيد و آن را بهمراه سانتريفوژ فوراً با الكل 70 درصد (700 ميلي ليتر / ليتر) پاك و ضدعفوني نمائيد.

-           اغلب اوقات سانتريفوژ را تميز و ضدعفوني كنيد چرا كه آن يكي از وسايلي است كه خيلي زياد مورد استفاده قرار مي گيرد.

-           درصورت ضرورت و نياز، لوازم و متعلقات آن را عوض كنيد.

-           در صورت لزوم، برس هاي برقي آن را تعويض نمائيد.

-           چك كنيد كه قطعات فرسوده و زنگ زده نباشد و درصورت نياز قطعات فرسوده را عوض كنيد.

-           هيچ گاه دستگاه سانتريفوژ را با وجود باز بودن درپوش آن به كار نيندازيد.

-           از سانتريفوژ در سرعت هاي بالاتر از آنچه كه لازم است، استفاده نكنيد.

 

خطرات / ايمني

از آنجايي كه دستگاههاي سانتريفوژ همواره جهت آماده كردن و تهيه نمونه هاي خون و ادرار مورد استفاده قرار مي گيرد، لذا توصيه مي شود كه ظرف گردنده در سانتريفوژ، سطل ها و حلقه هاي سر محور را پيش از اينكه هرگونه سرويس دهي انجام گيرد و از آنها استفاده شود، تميز و ضدعفوني نمائيد.

 

ابزارها

1-        يك جعبه ابزار معمول و عمومي مناسب و راضي كننده است.

2-        لوازم اضافي و يدك

3-        خازن مسدودكننده (صافي تداخل و پارازيت)

4-        جاروبك و جمع كننده زغالي

5-        پايه هاي لاستيكي (با مدل هاي روميزي)

6-        بالشتك هاي لاستيكي (براي سانتريفوژهاي مقدماتي و تداركي)

7-        واشر مسدودكننده (براي سانتريفوژهاي هماتوكريت)

 

حفظ و نگهداري

1-        قفل درپوش را چك كنيد.

2-        حلقه هاي سر محور و سطل ها را جهت سالم بودن فلزشان مورد بررسي قرار دهيد.

3-        لولاها، دگمه هاي تنظيم، پايه هاي لاستيكي را چك كنيد.

4-        وزن سطل ها را چك كرده و آنها را در نگهدارنده هايشان عوض كنيد. بالشتك هاي لاستيكي موجود در سطل ها ممكن است كم شوند يا براي تميز كردن و جابجايي بيرون آورده شوند كه در اين صورت بارهاي غيريكسان بوجود مي آيد. حتي تفاوت هاي كم در وزن نيز مي تواند سبب فرسايش سريع و پوسيدگي ياتاقان هاي موتور شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

خواندن 2599 دفعه آخرین ویرایش در شنبه, 07 تیر 1393 ساعت 07:57
برای ارسال نظر وارد سایت شوید