شنبه, 12 مرداد 1392 ساعت 15:05

دانسیتومتری

نوشته شده توسط
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

 

سنجش تراکم استخوان یا دانسیتومتری استخوان نام روشی است که با استفاده از آن میتوان سفتی و سختی و درجه محکم بودن استخوان های بدن را تعیین کرد. برای سنجش تراکم استخوان راه های متفاوتی وجود دارد ولی رایج ترین روش آن استفاده از روش DEXA است.

 

    

DEXA که مخفف عبارت Dual Energy X-ray Absorptiometry است روشی است که از اشعه ایکس برای سنجش تراکم استخوان استفاده میکند. در این روش از دو منبع، اشعه ایکس به سمت استخوانی که قصد سنجش تراکم آن را دارند فرستاده میشود.

مقداری از اشعه توسط استخوان جذب شده و مقداری از آن از استخوان عبور کرده و از سمت دیگر بدن خارج میشود. مقدار هر کدام از این دو اشعه بعد از خروج از بدن توسط یک گیرنده اندازه گیری میشود. هرچه تراکم استخوانی بیشتر باشد ( به این معنی که خلل و فرج و فضاهای خای ریز داخل استخوان کمتر باشند) مقدار بیشتری از اشعه ایکس را جذب کرده و اجازه عبور اشعه کمتری را میدهد و مقدار اشعه کمتری به گیرنده میرسد. اشعه دریافتی به توسط گیرنده یا دتکتور Detector به یک کامپیوتر رفته و در آنجا مقیاس مقدار اشعه به مقیاس میزان تراکم استخوان تبدیل میشود. استفاده از دو منبع اشعه ایکس به منظور دقیقتر کردن اندازه گیری است.

 

چه زمانی تراکم استخوان را باید اندازه بگیریم؟

سنجش تراکم استخوان بیشتر در کسانی استفاده می شود که در معرض خطر ابتلا به استئوپروز یا پوکی استخوان هستند. 

از آن جا که در خانم ها پس از یائسگی تراکم استخوان کم می شود و پس از شصت و پنج سالگی احتمال شکستگی به دلیل پوکی استخوان وجود دارد، در خانم های 65 سال و بالاتر بهتر است تراکم استخوان سنجش شود. 

از موارد دیگری که این آزمایش توصیه می شود، شامل خانم هایی است که خیلی زود یائسه شده اند و کسانی که کورتون به مدت طولانی استفاده کرده اند. 

در مواردی که استخوان ها با ضربه کوچکی شکسته شوند، مثلا وقتی با یک زمین خوردن ساده استخوان لگن می شکند، باید به پوکی استخوان شک و تراکم استخوان را اندازه گیری کرد. 

پوکی استخوان در ابتدا هیچ علامتی ندارد، ولی می تواند موجب افزایش خطر شکستگی استخوان شود. 

پس در موارد زیر توصیه می شود که از سنجش تراکم استخوان استفاده شود:

- بروز شکستگی استخوان بعد از یک ضربه خفیف

- ایجاد قوز در کمر به علت شکستگی های مکرر مهره

- مصرف کورتون به مدت طولانی ( مصرف این دارو موجب پوکی استخوان می شود)

- بروز یائسگی زودرس در سنین کمتر از 45 سال

- آمنوره یا قطع پریود های قاعدگی قبل از یائسگی به مدت بیش از یک سال

- وجود بیماری های همراه با پوکی استخوان مانند روماتیسم مفصلی و یا بیماری سلیاک

- سابقه وجود شکستگی لگن در خانواده مادری

- کم بودن شدید وزن به صورتی که BMI کمتر از 19 باشد. 

پوکی استخوان:

استخوانها در طول کل زندگی شما تغییر می یابند. بعد از تمام شدن دوره رشد نوجوانی،دانسیته استخوان به طور متوسط تا سن 30 سالگی در شخص افزایش می یابد.در همان زمان دانسیته استخوان ممکن است حالت پایا داشته باشد ویا تحلیل استخوانی به میزان یک درصد در سال اتفاق می افتد.

پوکی استخوان زمانی اتفاق می افتد که رشد استخوان کافی نباشد و یا میزان تحلیل آن زیاد باشد.

تحلیل استخوانی سریع، ممکن است مربوط به نوع شیوه زندگی یا فاکتورهای فیزیکی که ریسک فاکتورها خوانده می شوند، باشد.

درزنان، کاهش ترشح استروژن در زمان یائسگی، منجر به تحلیل استخوانی می شود که در برخی از زنان ممکن است سریع و شدید باشد.

در مردان و زنان مسن ، تحلیل استخوان می تواند به علل مختلف اتفاق بیافتد؛ برای مثال :  به طورکلی چون زنان قد کوتاهتر وبدن نحیف تری نسبت به مردان دارند وهمچنین زنان دچار یائسگی می شوند،بیشتر پوکی استخوان می گیرند.

سایر فاکتورها شامل؛رژیم غذایی،عدم تحرک،سیگار والکل در شکنندگی استخوان در هر دو جنس زن ومرد می باشند.

ریسک فاکتورهایی که باعث افزایش پیشرفت پوکی استخوان می شوند،شامل؛

-      مونث بودن

-      بدن نازک ونحیف وکوچک

-      سن وسال بالا

-      تاریخچه خانوادگی پوکی استخوان

-      یائسگی زودرس

-      فقدان پریود منظم(عدم قاعدگی)

-      بی اشتهایی عصبی یا بیماری گرسنگی

-      رژیم غذایی با مقدار کلسیم خیلی کم

-      استفاده از داروهای خاص (مانند؛ استرویید، داروهای ضد تشنج،تیروکسین)

-      سطح پایین تستسترون در مردان

-      شیوه زندگی کم تحرک

-      کشیدن سیگار

-      خوردن الکل بیش از اندازه

-      بیماری سوئ جذب

دانسیتومتری یا سنجش تراکم استخوان چگونه انجام میشود

دو نوع دستگاه اسکن برای سنجش تراکم استخوان وجود دارد. اسکنر های مرکزی و اسکنر های محیطی. در دستگاه های اسکنر مرکزی تراکم استخوان های مرکز بدن یعنی ستون مهره و لگن بررسی شده و در دستگاه های اسکنر محیطی تراکم استخوان های محیطی تر مانند مچ دست، مچ پا و انگشتان بررسی میشود.

در اسکنر های مرکزی ابتدا بیمار بر روی تخت دستگاه به پشت دراز میکشد. از او خواسته میشود که در حین انجام تست بیحرکت باشد. سپس دتکتور یا اسکنر Scanner دستگاه بر روی قسمتی از بدن که قصد اندازه گیری تراکم استخوان آن را دارند قرار گرفته و یک منبع اشعه ایکس پرتو را به سمت استخوان هدف میتاباند. این استخوان معمولا ستون مهره یا مفصل ران در ناحیه لگن است. این استخوان ها محل هایی هستند که بیش از بقیه استخوان ها بر اثر پوکی استخوان دچار شکستگی میشوند. اسکن یا سنجش تراکم حدود 20-10 دقیقه به طول مینجامد.
اسکنر های محیطی کوچکتر و سبکتر بوده و استفاده از آنها راحت تر است.
برای انجام تست سنجش تراکم استخوان نیاز به آمادگی خاصی وجود ندارد

سنجش تراکم استخوان چه کاربردی دارد

از این روش تصویربرداری بیشتر در کسانی استفاده میشود که در معرض خطر ابتلا به استئوپروز یا پوکی استخوان هستند. پوکی استخوان در ابتدا هیچ علامتی ندارد ولی میتواند موجب افزایش احتمال خطر شکستگی استخوان شود. پس در افراد زیر توصیه میشود که از تست دانسیتومتری استخوان یا سنجش تراکم استخوان استفاده شود

  • بروز شکستگی بعد از یک ضربه خفیف
  • ایجاد قوز در کمر به علت شکستگی های مکرر مهره
  • مصرف کورتون به مدت طولانی ( مصرف این دارو موجب پوکی استخوان میشود)
  • بروز یائسگی زودرس در سنین کمتر از 45 سال
  • آمنوره یا قطع پریود های قاعدگی قبل از یائسگی به مدت بیش از یکسال
  • وجود بیماری های همراه با پوکی استخوان مانند روماتیسم مفصلی و یا بیماری سلیاک
  • کم بودن شدید وزن بصورتی که BMI کمتر از 19 باشد

 منبع:www.iranorthoped.i

خواندن 3097 دفعه
محتوای بیشتر در این بخش: « MRI & Hyperthermia دستگاه بلیچینگ »
برای ارسال نظر وارد سایت شوید