جمعه, 10 خرداد 1392 ساعت 19:47

palsoximeter

نوشته شده توسط
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

لغت پالس­اکسیمتر (Pulse Oximeter) در اصل شامل سه قسمت به شرح زیر می­باشد:

 Pulse: تغییرات شریان خونی با هر ضربان قلب

Oxi :اکسیژن

Meter: اندازه گیری

در واقع پالس­اکسیمتر وسیله­ای برای اندازه­گیری نرخ و میزان اکسیژن در هر ضربان شریان خونی و تعداد نبض می­باشد.

 

از رايج‌ترين سيستم‌هاي اندازه‌گيري ميزان اكسيژن خون، مي‌توان به آناليزور گازهاي خون، ‏CO‏ اكسيمتر و پالس­اكسيمتر اشاره كرد. آناليزور گازهاي خون به صورت ‏Invitro‏ ميزان ‏PO2‎‏ (فشار نسبی اکسیژن در خون که رنج آن بین 80 تا 100 میلی­متر جیوه می­باشد) را اندازه‌گيري مي‌كند. ‏CO‏ اكسيمتر نيز به صورت ‏Invitro‏ ميزان‌ ‏SaO2‎‏ (درصد اشباع اكسيژن شرياني یا درصد میزان هموگلوبین­های اکسیژن­دار به تعداد کل هموگلوبین­های خون شریانی) را به صورت تهاجمی اندازه‌گيري مي‌كند. مزيت اين دو روش دقت بالاي آنها است و معايب آنها در تهاجمي بودن و اندازه‌گيري غير همزمان (‏offline‏) است. در صورتيكه سيستم پالس­اكسيمتر به صورت ‏online‏ و غير تهاجمي تخمين مناسبي از ‏SpO2‎‏ (درصد میزان هموگلوبین­های اکسیژن­دار به تعداد کل هموگلوبین­های خون) را محاسبه مي‌كند. از همين رو اين سيستم، كاربرد كلينيكي وسيعي در مانيتورينگ ميزان اكسيژن خون بيمار پيدا كرده­است.

 

موارد استفاده­ی پالس­اکسیمتر

در کل، پالس­اکسیمتر برای اندازه­گیری کمیت­های تعداد نبض و میزان اکسیژن خون که دو کمیت بسیار مهم در پزشکی برای رسیدن به یک سری اطلاعات می­باشد استفاده می­شود که در زیر به برخی از کاربردهای آن اشاره شده­است:

 

برای شناسایی بیماری­های قلبی مادرزادی نوزادان

در این مورد پژوهشگران از پالس­اکسیمتری برای غربالگری بیماری­های مادرزادی قلب در زمان پذیرش در شیرخوارگاه استفاده کردند.

در این قسمت با قرار دادن پروب بر روی پا و اندازه­گیری SPO2 نوزادان و مقایسه کردن مقدار آن با اندازه­ی 95% می­توان به وجود یک سری اختلالات نوزاد پی برد. برای مثال به علت وجود علائم یا پایداری درصد زیر 95% در تکرار آزمایش، این سری نوزادان پاتولوژیک در نظر گرفته شدند. تشخیص در این سری از نوزادان عبارت بوده از بیماری­های مادرزادی قلب، پنومونی-سپتی­سمی، تاکی­پنه گذرا و گردش خون بینابینی (transitional) طول کشیده در نوزاد سالم.

غربالگری نوزادان پیش از سن 24 ساعت تعداد آزمون­های مثبت کاذب را افزایش می­دهد، اما شناسایی زود هنگام نوزادان با بیماری مادرزادی بحرانی قلب را بهبود می­بخشد.

 

اندازه­گیری علائم حیاتی بیمار در هنگام عمل

به دلیل بیهوشی بیمار در هنگام عمل و تهاجم به بدن و عکس العمل متقابل بدن نسبت به این عمل امکان این وجود دارد که قلب بیمار یا سیستم تنفس آن دچار مشکل شده و باعث آسیب رساندن جدی به بیمار شود. به همین دلیل اندازه­گیری نبض و اکسیژن خون بیمار به صورت online و در تمام طول عمل و حتی بعد از عمل یکی از مهم­ترین فاکتورهای پزشکی می­باشد.

 

مراقبت­های بیماران بستری شده­

بیمارانی که به هردلیلی بستری شده­اند چون به هر دلیلی امکان تغییری در شریان خون و سیستم تنفسی آنها می­باشد به صورت همیشگی آنها را با سیستم پالس­اکسیمتری مورد مراقبت قرار می­دهند و در واقع این عمل را همراهی بیمار با دستگاه­های مراقبت می­گویند.

 

اندازه­گیری سرپایی

در برخی موارد که نیاز به چک کردن سریع تعداد نبض و اکسیژن خون می­باشد از پالس­اکسیمتر استفاده می­کنند. برای مثال این دستگاه در برخی از آمبولانس­ها استفاده می­شود. همچنین برخی از پزشکان و پرستاران مراکز درمانی به صورت قابل حمل همیشه پالس­اکسیمتر را به همراه خود دارند تا بتوانند سریع کمیت­های مورد نظر را بررسی کنند.

 

مصارف خانگی

برخی از پالس­های قابل حمل که کار با آنها نیز بسیار راحتتر می­باشد برای استفاده­ی عموم طراحی شده­اند که برای بررسی کردن سریع علائم بیمارانی که در منزل بستری می­باشد دچار مشکل نشوند.

 

انواع روشهای  غیر تهاجمی(پالس­اکسیمتری):

برخی پالس­اکسیمترهای غیر تهاجمی از نوع دو سنسوره هستند که خود میتوانند از دو نوع زیر باشند:

 انتقالی:  در این پالس­اکسیمتر دتکتور در سمت مخالف منبع قرار می­گیرد و از پرتوی منتقل شده جهت محاسبه­ی اشباع اکسیژن خون استفاده می­شود.

 انعکاسی: در نوع انعکاسی دتکتور در سمت منبع قرار می­گیرد و از پر توی منعکس شده جهت محاسبه­ی اشباع اکسیژن خون استفاده می­شود.

 

پالس­اکسیمترها از نظر محل قرارگیری صفحه­ی نمایش :

انگشتی:

پالس­اکسیمتر انگشتی دارای یک گیره که به انگشت بیمار متصل می­شود و یک کامپیوتر و صفحه­ی نمایش بسیار کوچک می­باشد. این گیره از یک طرف نور را منتشر کرده و در طرف دیگر میزان نور دریافتی را اندازه­گیری می­کند. کامپیوتر میزان نور دریافتی را در طول چندین پالس اندازه­گیری و سطح اکسیژن خون بیمار را در خروجی نشان می­دهد.

از این نوع پالس­اکسیمتر اغلب برای کاربردهای موقت استفاده میشود، گرچه برخی از آنها مجهز به آلارم و ویبره نیز هستند که موجب میشود برای استفاده طولانی مدت هم به کار آیند.

در کاربردهای خانگی راحت­ترین و ارزانترین نوع پالس­اکسیمتر، نوع انگشتی است. اما باید در نظر داشت که اگر دست بیمار آسیب دیده باشد و یا شدت جریان خون به دلیل جراحت کم شده­باشد، پالس­اکسیمتر انگشتی نمی­تواند نرخ صحیح میزان اکسیژن خون را محاسبه کند و یا حتی ممکن است به کلی کار نکند.

 

 

 

 

 

مچی:

در پالس­اکسیمترهای مچی سنسور همچنان بر روی انگشت یا لاله گوش یا ... بوده و مزیت آن نسبت به نوع انگشتی، راحتی در استفاده­ی بیمار و نسبت به انواع رومیزی و دستی، طول کابل کوتاه آن است که مزاحم بیمار نمی­شود. این نوع پالس­اکسیمتر در آزمایش­های در حالت خوابیده و راه­ رفتن بهترین گزینه است. این نوع کمی از نوع انگشتی گران قیمتتر است ولی برای کنترل طولانی مدت مثلا در طول شب بسیار مفید است. از این نوع پالس­اکسیمترها بیشتر برای بیماران OSA(Obstructive sleep apnea) و ورزشکاران استفاده میشود.

 

دستی:

پالس­اکسیمتر دستی که در بیشتر بیمارستان­ها استفاده می­شود شبیه پالس­اکسیمتر انگشتی است با این تفاوت که گیره­های متنوع­تری را می­توان به­وسیله کابل به کامپیوتر متصل کرد. این دستگاه مانند نوع انگشتی توسط یک گیره که به انگشت یا لاله­ی گوش متصل می­شود، از طریق فرستادن نور میزان هموگلوبین را اندازه­گیری می­کند. این دستگاه در مواقعی اهمیت می­یابد که جریان خون بیمار زیاد نباشد زیرا در این­صورت در انتهای اندام­ها خون زیادی جریان نمی­یابد. به دلیل اینکه گوش به مغز نزدیک است به­ندرت پیش می­آید که در خطر جریان خون کم قرار گیرد. در موارد اورژانسی متخصصین گیره­ی اکسیمتر را به انگشتان پا متصل می­کنند.  پالس­اکسیمتر دستی از نوع انگشتی و مچی گرانتر است.

 

رومیزی:

پالس­اکسیمتر رومیزی نیز دارای یک پروب می­باشد که توسط کابل به کامپیوتر متصل می­گردد. مزیت آن نسبت به انواع دیگر امکان اتصال به پرینتر، نویزگیری کمتر، توانایی ترکیب شدن با دستگاه ECG و همچنین امکان استفاده مستقیم از برق شهر می­باشد. این پالس­اکسیمتر گرانتر از انواع دیگر میباشد ویک صدای بوق دایم دارد که با خارج شدن وضعیت اشباع اکسیژن از حالت طبیعی تندتر از قبل میشود و به همین دلیل برای استفاده در ICU مناسب است.

 

پالس­اکسیمتر مخصوص کودکان (Pediatric Pulse-oximeter):

مانند پالس­اکسیمتر دستی یا رومیزی است با این تفاوت که اندازه پروب کوچکتر میباشد و برای کودکان 2.5 تا 8 سال استفاده میشود. پروب با چسب به انگشت دست یا پای کودک متصل میشود.

 

در نگاهی دیگر، سنسور مورد استفاده در پالس­اکسیمتر را میتوان روی انگشت، لاله­ی گوش، زبان و گاهی روی پا قرار داد. نحوه­ی اتصال پروب در شکلهای زیر دیده میشود:

 

سنسور زبانی:‏

اندازه‌گیری بسیاری از پارامترهای فیزیولوژیك و شیمیایی از طریق زبان امكان‌پذیر است. ازجمله این پارامترها عبارتند از:‏‎ هورمون­های بزاقی و ‏PH‏، پارامترهای تنفسی و دمای بدن، درصد اشباع اكسیژن خون و ضربان قلب. طراحی نحوه­ی تداخل نور بازتابی و ارسالی سنسور به گونه‌ای است كه به طور كامل در دهان ثابت می‌شود و در نتیجه مقاومت بسیار خوبی در برابر نویزهای حركتی خواهد داشت. جهت تست این سنسور و بررسی عملكرد آن سه نوع مختلف از سنسورهای اكسی‌متری انگشتی، لاله گوش و زبانی به طور همزمان به یك بیمار متصل و از او خواسته شده­است كه نفس خود را حبس كند. در اثر این امر درصد اشباع اكسیژن خون بیمار كاهش می‌یابد. ‏سنسور زبانی حساسیت بیشتری نسبت به تغییرات درصد اشباع اكسیژن خون نشان می‌دهد و این تغییرات را سریع‌تر دنبال می‌كند. از دیگر مزایای این سنسور فاصله نزدیك آن با مغز است، كه این امر باعث می‌شود كه تخمین دقیق­تری از اكسیژن رسانی مغزی به دست آید.

 

جنینی:

 اطلاع داشتن از سطح اکسیژن خون نوزاد مخصوصاً در طول زایمان بسیار حیاتی است. استفاده از اکسیمترهای قدیمی در این مورد اگر غیر ممکن نباشد کار بسیار دشواری است. درصورتی که پالس­اکسیمتر جنینی این مشکل را برطرف کرده­است. در این دستگاه سنسور به کابلی که به کامپیوتر متصل است الصاق شده­است. این دستگاه دارای یک پروب می­باشد که پزشکان در کانال تولد، طوری که با جمجمه نوزاد در تماس باشد، تعبیه می­کنند. سنسور، نور را در طول پروب منتشر و سطح هموگلوبین جمجمه­ی نوزاد را اندازه­گیری می­کند. یکی از مزایای استفاده از این نوع پالس­اکسیمتر این است که می­تواند ضربان قلب نوزاد را نیز اندازه­گیری کند.

 

سنسور انعكاسی مركب:

این سنسور از چندین‌ ‌‏LED‏ با طول موج­های مختلف (660-730-770-800-880-930 نانومتر) تشكیل شده­است كه در اطراف یك فتودیود مشترك قرار گرفته­اند.‏ طراحی این سنسور به گونه­ای است كه می‌توان از آن برای قسمتهای مختلف بدن استفاده كرد.

 

مزایای پالس­اکسیمتر غیرتهاجمی به تهاجمی:

 نیاز به کالیبراسیون روزانه ندارند. قابلیت حمل و نقل و تولید در حجم کم را دارند. دارای قیمت بسیار پایین­تری هستند. نکته­ی مهم غیر تهاجمی بودن آنها می­باشد. بر خلاف تهاجمی­ها نیاز به شرایط خاص کلینیکی ندارند. در مدت زمان بسیار کمتری می­توان به کمیت­های مورد نظر دسترسی پیدا کرد. شرایط استفاده­ی بسیار راحتتری دارند و به همین دلیل قابل استفاده­ برای عموم می­باشند.

 

معایب پالس­اکسیمتر غیرتهاجمی به تهاجمی:

نویز بیشتری روی آنها تأثیر می­گذارد، مخصوصاً نویز حرکتی. دقت آنها از تهاجمی­ها کمتر می­باشد. دارای خطای بسیار زیاد در مقادیر پایین  هستند. باعث کاهش خون­رسانی به بافت مورد نظر می­شوند و این عمل باعث می­شود که در جراحی قلب باز مورد استفاده قرار نگیرند.

 

خواندن 2566 دفعه
محتوای بیشتر در این بخش: « لاپاراسکوپی روش های تجویز اکسیژن »
برای ارسال نظر وارد سایت شوید