سه شنبه, 07 خرداد 1392 ساعت 19:07

ماموگرافي ديجيتال سه بعدي(توموسنتز)

نوشته شده توسط
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)


يك روش جديد براي تصويربرداري از پستان به نام توموسنتز ديجيتال است كه در سال هاي اخير به وجود آمده و تحت بررسي بوده است. در اين روش از چند زاويه مختلف از پستان تصويربرداري مي شود. در نتيجه به جاي يك تصوير منفرد،  مجموعه تصاويري از سطح مقطع‌هاي مختلف پستان به دست مي آيد و در كامپيوتر مي توان اين تصاوير را به صورت سه‌بعدي بازسازي كرد. اين تكنيك با رفع كردن مشكل روي هم افتادن ساختارهاي پستان كه ممكن است سبب مخفي شدن ضايعات شود،  امكان تشخيص ضايعات سرطاني را افزايش مي‌دهد. اين شيوه در عين حال احتمال نتايج مثبت كاذب (False positive) را كاهش مي دهد.


در ايـن روش تيـوب اشعـه ايكـس روي يك كمان   15‌حول پستان كه توسط كمپرسور فيكس شـده، مـي چـرخـد و اشعه را به صورت پالسي تابش مي كند. در اين حالت از پستان در چندين زاويـه تصـويـر گـرفتـه مـي شـود. تمام اطلاعات حاصله وارد سيستم كامپيوتري شده و در پروسه اي شبيـه بـه  CT مقاطع نازك يك ميليمتري از بافت پستان موازي با سطح دتكتور بازسازي مي شود. دزي كه در هر پالس به پستان داده مي شود كسري از دز مجموعي است كه در ماموگرافي ديجيتال پستان دريافت مي كند. بنابراين در آخر  دز مجمـوع ، مشـابـه دز مـامـوگـرافـي ديجيتـالـي پستان مي شود.

 ‌نحوه بازسازي تصاوير 
اطــلاعــات ثـبـت شـده تـوسـط دتـكـتـور وارد كامپيوتر مي شود و در آنجا كامپيوتر با استفاده از الگوريتم بك ‌پروجكشن اين اطلاعات را كه به صورت ديجيتالي هستند، به تصوير سه بعدي تبـديـل مي كند. بازسازي با استفاده از تصاوير حاصل از پروجكشن هاي مختلف و تلفيق آن ها بــا يـكــديـگــر انـجــام مــي‌شــود.كــامـپـيــوتــر تـمـام پروجكشن هاي به دست آمده را در كنار يكديگر قرار مي دهد. سپس براي بازسازي مقاطع يك مـيـلـيـمـتـري، اطـلاعـات مـربـوط بـه آن مـقطع را نگه‌داشته و بقيه اطلاعاتي را كه از لايه هاي ديگرروي آن مقطع سوپرايمپوز شده اند توسط دو روش اضافه كردن و جابه جا كردن، حذف مي كند. به اين ترتيب در هر لايه فـقــط اطـلاعـات مـربـوط بـه همـان لايـه قـرار دارد. بنـابـرايـن كـامپيـوتـر بـا جمـع كـردن پروجكشن‌هاي مختلف و سپس كاهش كنتراست تصوير ستاره (محو شدن آن) توسط آرتيفكت حركتي ، تصوير بيضي را به صورت واضح در ارتفاع مربوط به خودش نشان مي دهد.  ‌تصاوير بازسازي شده را مي توان به صورت مقطع به مقطع يا به روش سينمايي نمايش داد. تصاوير حاصله به دليل ضخامت نازك يك ميليمتري، داراي رزولوشن بالايي است. پزشك تصاوير را بر روي مانيتور مشاهده مي كند. در روش سينمايي مقاطع مربوط به تصوير پستان به صورت متوالي و پشت هم نمايش داده مي شوند و پزشك قادر است در هر لحظه و هر ضخامتي از پستان، نمايش تصاوير را متوقف و به بررسي بيشتر ناحيه بپردازد.

 دستگاه با قابليت توموسنتز
 ‌اين دستگاه داراي قابليت هاي زير است:


‌قابل استفاده براي ماموگرافي غربالگري و تشخيصي
‌قابليت توليد تصاوير دوبعدي و سه بعدي
‌قابليت تصويربرداري در سه حالت زير:
‌ديجيتاليD(2)
‌توموسنتزD(3)
‌كومبوD(3D+2)
  ‌اين دستگاه داراي سه حالت تصويربرداري است. در حالت اول دستگاه قادر به گرفتن تصاوير ماموگرافي ديجيتال دو بعدي است. در حالت دوم تيوب حول پستان مـي‌چـرخـد و از بـافـت پـسـتـان در زوايـاي مـختلف تصويربرداري مي شود،كه همان توموسنتز يا ايجاد تصاوير سه بعدي است. در حالت سوم دستگاه ابتدا روش توموسنتز را انجام مي دهد و سپس در انتهاي كمان دستگاه به نقطه صفر درجه بر مي گردد ويك گرافي ديجيتال تهيه مي كند. از روش كومبو بيشتر در زناني با ريسك بالاي سرطان و بنا به در خواست پزشك جهت تشخيص كامل استفاده مي شود.
اجزاء تشكيل دهنده دستگاه شامل:
‌سيستم پوزيشنينگ بيمار
‌سيستم تصويربرداري
 دتكتور
 ‌ايستگاه كاري

گريد ( HTC (high transmission cellular
گريد در اين دستگاه از نوع لانه زنبوري است كه پرتوهاي پراكنده را به ميزان بيشتري جذب مي كند و اجازه عبور پرتوهاي اوليه را به خوبي مي دهد. از اين جهت باعث بهبود بيشتر كنتراست در تصاوير ماموگرافي مي شود. جنس اين تيغه ها از مس بوده و ماده بينابيني آن هوا است و معمولا نسبت گريد  5:1 است.

 ‌دتكتور 
آشكارساز در اين سيستم از نوع فلت پنل هاي مستقيم هستند، كه تركيبي از فوتو ديود و فيلم هاي ترانزيستوري نازك است. ماده حساس فوتو ديود، سلنيوم آمورف است كه حساسيت زيادي به اشعه ايكس دارد.

انواع طراحي براي دتكتور 
دو نوع طراحي بر اساس حركت دتكتور وجود دارد. در طراحي اول دتكتور ثابت است و تيوب حول پستان چرخش دارد. در طراحي نوع دوم دتكتور همزمان با تيوب اشعه ايكس حركت مي كند. در حالتي كه دتكتور ثابت است، هنگامي كه تيوب به انتهاي چرخش مي رسد، دتكتور قادر به دريافت قسمت كوچكي از اطلاعات نيست ولي در دتكتور متحرك تمامي اطلاعات توسط دتكتور ثبت مي شود و ميدان ديد (Field Of View) وسيع تري نسبت به حالت اول دارد.

ساير پارامترهاي دستگاه: 
‌زاويه اسكن  15‌درجه
‌نوع اشعه پالسي
‌تعداد نماها 15 نما

‌زمان اسكن 5 ثانيه
‌زمان بازسازي 10 ثانيه

 ‌مزاياي روش توموسنتز
مزيت هايي كه براي اين روش بر اساس تحقيقات صورت گرفته ، شامل موارد زير است:
عدم همپوشاني، حساسيت بهتر، بهبود تشخيص سرطان، كاهش انجام بيوپسي، كـــاهـــش مـــراجـعـــات مـجـــدد، وضـــوح در لـبـــه ضــايـعــات، تـشـخـيــص عـمــق مـحـل ضـايـعـات، كاهش فشار كمپرسور، استفاده از تشخيص به كمك كامپيوتر .CAD
عمده ترين مزيت اين روش عدم همپوشاني بافتي است. 
در مـامـوگـرافـي ديجيتـال، دو ضـايعه در يك عمـق هستنـد در صورتي كه در تومو اسلايس عمق دو ضايعه متفاوت است. 

 ‌كاهش فشار كمپرسور
يكـي از دلايـل استفاده از كمپرسور، كاهش ضخامت بافت پستان براي كاهش سوپرايمپوز شدن بافتي است.
از آنـجــا كــه در روش تــومــوسـنـتـز روي هـم افـتـادگـي بـافتي تا حدود خيلي زيادي برطرف شده است  مي توان از فشار وارده بر كمپرسور روي پـسـتــان، كــم كـرد تـا بـيـمـار احـسـاس درد كمتري كند.
 ‌روش توموسنتز انقلابي در ماموگرافي ايجاد كرده و مزاياي فراواني را براي تشخيص سرطان پستـان فـراهـم كـرده اسـت كـه مهـم‌ترين آ ن ها همان‌طور كه ذكر شد عبارتند از:
‌كاهش همپوشاني بافتي
‌تشخيص بهتر سرطان
‌كاهش مراجعات مجدد
‌كاهش بيوپسي
كاهش دز
‌كاهش فشار كمپرسور
‌كاهش زمان بازخواني
اگــرچــه استفـاده از روش تـومـوسنتـز بـاعـث افـزايـش احـتـمـال كـشـف و تـشـخـيـص سـرطان پـسـتان مي شود اما تمامي اين روش ها ممكن است كاهش مرگ و مير را به دنبال داشته باشند ولي هيچ گاه به طور صد در صد نمي توان در باره فوايد آن ها اظهار نظر كرد.

ديجيتال ماموگرافي استريوسكوپي 
شــايــد روش تـصــويــربــرداري سـه بـعـدي از پـسـتــان‌هــا روش دقـيــق تــري بــراي تـشـخـيـص سرطان پستان باشد، اين فناوري را ماموگرافي ديـجـيـتـال اسـتـريـوسـكـوپـي ديـجـيـتال مي نامند. اولين برتري اين تكنيك در مقايسه با ديگر روش هـاي تـصـويـربـرداري از بـافت پستان ها كشف تـوده‌هايي است كه در ماموگرافي استاندارد و معمول حذف يا اصطلاحا  missed مي شوند. برخي از اين توده هاي حذف شده، خوش خيم هستند اما برخي ديگر سرطان زا هستند كه تشخيص به موقع و دقيق آن ها اهميت بـسـيــار زيــادي دارد. مــزيــت ديـگــر مــامــوگــرافــي ديـجـيـتــال اسـتــريـوسكـوپـي، كشـف كلسيفيكاسيون هاي بدخيم است. اين فناوري همچنين به راديولوژيست اجازه مي دهد تا تصوير تمام حجم سينه را در نماي مقطع به مقطع در اختيار داشته باشد و از آنجا كه تمام عمق بافت را به نمايش مي گذارد كمك شاياني در تشخيص سرطان به پزشك مي كند در ضمن اين روش  رويت توده هايي كه در روش هاي ديگر به علت همپوشاني توسط بـافـت نـرمـال سـيـنـه قـابـل رويت نيستند را امكان‌پذير مي سازد. ماموگرافي ديجيتال استريوسكوپي آينده اي اميدوار كننده را در تشخيص سرطان سينه نويد مي دهد.

ماموگرافي ليزري
در تـحـقـيـقي قابليت يكي از تكنيك هاي عكس برداري جديد يعني سي تي ليزر ماموگرافي (CTLASER  Mammography) يا  CTLM،  براي تشخيص تومورهاي سرطاني و خوش خيم به اثبات رسيد. اين تحقيق كه توسط محققان بخش هاي راديولوژي ، ژينكولوژي و زايمان دانشگاه پزشكي انجام شد، 105 ضايعه  breastرا كه در 100 زن با مـامـوگـرافـي اشـعـه  Xتـشخيص داده شده بود مورد ارزيابي قرار داد. در ارزيابي اين ضايعه‌ها عكس هاي  CTLMو ماموگرام، جداگانه تفسير شدند. آناليز بافت شناسي نيز به منظور تاييد اين يافته ها مورد استفاده قرار گرفت. طبق مشاهدات در اسكن CTLM، ارتباط و وابستگي قابل توجهي ميان جذب ليزر و ظاهر تومورهاي سرطاني  breastديده شد. اين جذب به طور تناوب در تومورهاي مهاجم تر بيشتر ديده مي شود. دانشمندان با عكس‌هاي گرفته شده با اسكن  CTLMقادر به يادگيري مطالب بيشتري درباره شكل و ظـاهـر تـومـورهاي سرطاني  و غير سرطاني شده اند.  CTLMقادر به تشخيص اغلب ضايعات بدخيم است به اين ترتيب ماموگرافي نوري تكنولوژي نويد بخشي است كه اجازه تحقيقات بيشتر را مي دهد. سيستم  CTLMكه به وسيله سيستم هاي تشخيص عـكـس‌بـرداري ساخته شده است، اولين سيستم عكس برداري  breastباز است كه تكنولوژي پيچيده ليزر و الگوريتم را براي ايجاد عكس هاي سه بعدي   Cross-sectional، breast مورد استفاده قرار مي دهد. اين يك نحوه عكس برداري بدون درد است كه بيمار را در معرض پرتو اشعه قرار نمي دهد و نيازي به فشار آوردن  breast ندارد. سيستم هاي تشخيص عكس برداري براي سيستم عكس برداري ليزري  breastاز اداره دارو و غذاي آمريكا (FDA) مجوز صادرت دريافت كرده است.
CTLM ‌انقلابي در تصويربرداري پزشكي و روشي جديد در تصويربرداري به كمك ليزر است. روشي جديد براي آشكارسازي سرطان سينه (Breast Cancer) كه در كنار دسـتـگاه هاي متداول ماموگرافي براي كاهش نمونه برداري هاي نگاتيو سينه مورد استفاده قرار مي گيرد. اصول عملكردي  CTLMتا حدودي شبيه به CT Scanner هاي متداول است. اين دستگاه شامل يك منبع انرژي نور ليزر نزديك به مادون قرمز (NIR) يا (Near infra red) است و كل سينه را اسكن مي كند.  پس از اسكن كامپيوتر از اطلاعات اپتيك به دست آمده تصاوير مقطع نگاري شده مورد نظر را بازسازي مي كند مقادير اپتيك به دسـت آمـده به طور مستقيم به ضرايب انتقالي مــوثـر اپتيـك بـافـت سينـه نسبـت داده مـي شـود تـصـاويـر مـمـكـن اسـت به صورت تك مقطعي (Single slice) يا به صورت سه بعدي D Volumes(3)نمايش داده  شود.  CTLMتكنيكي جديد و اولــيــــن وســيــلــــه غــيــــر تــهــــاجــمــــي در زمــيــنــــه تصويربرداري نوري است كه از فن آوري ليزر به جـاي اشـعـه  Xاستفاده مي كند و قادر به ايجاد تصاوير سه بعدي از ساختمان و تركيب داخلي سينه است . در روش ماموگرافي معمولي سينه معمولا با دو صفحه تحت فشار قرار مي گرفت كه يكي از آن ها فيلم و ديگري صفحه پلاستيكي بود و سينه را به قدرت 3 تا 6 نيوتون مي فشرد كه روشي ناراحت كننده است و در بعضي از مواقع سينه به حالت اوليه باز نمي‌شود كه اين روش آســـانـــي بـــراي خــانــم هــا نـيـســت. در سـيـسـتــم ماموگرافي معمولي محدوديت ديگري از نظر سني وجود دارد كه علت آن چگال بودن بافت سينه در سن پايين است. در سيستم  CTLMهيچ گـونـه مـحـدوديـت سـنـي و چـگـالـي بـودن سينه وجود ندارد و بيمار در طول آزمايش بي‌حركت خوابيده و دردي احساس نمي كند. ليزر نسج (بافت) خون را نشان داده و تومورهايي را كه در حال شكل گرفتن هستند تشخيص داده كه اين تـشخيص به خوبي تشخيص لوله هاي خوني معمولي در سينه است. پزشكان همگي در مورد فــن آوري مـنـحـصـر بـه فـرد  CTLMو امـكـانـات مــوجــود آن بــراي افــزايــش كـيـفـيــت تشخيـص سرطان سينه و تكنيك عكس 3 بعدي  Opticalآن و عكس برداري از بافت هاي متراكم و همچنين قـدرت تـفـكـيـك تـصـويـر ليزري براي تشخيص تـومـور از نـوع تـهـاجـمـي و غير تهاجمي تعجب كـردنـد. غده سرطاني براي بيشتر زنده ماندن و رشد كردن، منابع خوني در اطراف خود به وجود مي آورند كه در واقع بدون تشكيل منابع تغذيه جديد، قادر نخواهند بود بيشتر از 2 ميلي متر در اندازه رشد كنند. اين فرايند را اصطلاحا رگ زائي يا افزايش عروقخوني‌ (Angiogenesis) مي‌نامند، تــكـنــولــوژي  CTLMبــا آشـكــارســازي افــزايــش هموگلوبين ها در زمينه تصاوير به دست آمده، به تشخيص فرايند رگ زائي حاصل از وجود غدد سرطاني كمك مي كند.

مزاياي استفاده از سي تي ليزر ماموگرافي 
1- استفاده از تابش غير يونيزه (بدونX-Ray)
2- كمك به حذف نمونه برداري هاي غير ضروري 
3- ابزار كمك تشخيص در كنار روش هاي ماموگرافي معمول و متداول 
4- مناسب براي سينه هاي با بافت متراكم و چگال (Dense)
5- غير تهاجمي و ساده
6- عدم فشردگي بافت سينه و بدون درد
7- كاربري ساده و كم هزينه در مقايسه با ساير روش ها
8- بازدهي عملكردي بالا
اما در هر صورت با توجه به جديد بودن اين دستگاه اطلاعات تصويري و تصاوير گرفته شده با  CTLMنمي تواند نظر قطعي براي پزشك باشد چرا كه هنوز منبع و اطلس جامع اين دستگاه روند تكميلي خود را طي مي كند. در هر حال  CTLMدر مقايسه با  MRI سريع تر و ارزان تر بوده و نيازي به تزريق مواد حاجب براي افزايش كنتراست تصوير ندارد. تركيب تصاوير  CTLM و  MRI نشان مي دهد كه هر دو به يك ناحيه مشترك و يكسان از ناحيه رگ زائي تومور، اشاره مي كند .

تشخيص سرطان سينه با ماموگرافي ديجيتال
در مـامـوگـرافـي ديـجـيتال، تصوير به صورت يك فايل ديجيتال كامپيوتري ذخيره مي‌شود، نه روي فيلم راديوگرافي. اين تكنولوژي، سودمندي  هاي عملي مهمي نسبت به ماموگرافي معمولي دارد. از آن جايي كه تصوير اشعه ايكس به  صورت ديجيتال ذخيره مي  شود، متخصص راديولوژي مي  تواند روي تصوير زوم كند تا آن را بزرگ كند يا مي‌تواند سايه  روشن تصوير را به نحوي تنظيم كند كه ناهنجاري  هايي كه به صورت معمول ديده نمي  شدند، آشكار شوند. تصاوير ماموگرافي ديجيتال را مي  توان روي ديسك ثبت كرد. اين امر ذخيره  كردن آن ها را آسان و دسترسي بعدي به آن ها را تسهيل مي  كند. تصوير ديجيتال را مي  توان در هر پايانه كامپيوتري در هر كجاي مركز درماني ديد و براي مشاوره گرفتن به مراكز درماني ديگر هم فرستاد. تصاوير ديجيتال پستان در كمتر از 10 ثانيه آماده مي  شوند، در حالي كه ماموگرافي معمول با استفاده از فيلم اشعه ايكس 5 تا 10 دقيقه زمان مي  برد. فناوري هاي جديد تصويربرداري، تقريبا تمامي  جنبه هاي مراقبت‌هاي پزشكي را دگرگون كرده است و ماموگرافي به عنوان روش اصلي غربالگري سرطان پستان نيز از اين امر مستثنا نيست. ماموگرافي ديجيتال به تدريج جايگزين ماموگرافي استاندارد مي شود.
درماموگرافي استاندارد، اشعه ايكس با دز پايين از بافت پستان عبور كرده و بر فيلم تاثير مي گذارد. با اين روش 85 تا 90 درصد سرطان هاي پستان از جمله توده هاي بسيار كـوچـك غـيـرقـابـل لـمـس تـشـخـيص داده مي شوند. در زناني كه به طور منظم مورد غـربـالـگـري قـرار مـي گـيرند، 40 درصد سرطان هاي پستان تنها با روش ماموگرافي تشخيص داده مي شود.
در ماموگرافي ديجيتال شبيه ماموگرافي معمولي از اشعه ايكس استفاده مي شود، اما در اينجا به جاي اينكه فيلم روي تصوير ثبت شود، به صورت بايت هاي كامپيوتري كدبندي مي شود. در واقع علاوه بر استفاده از ابزارهاي بيشتر و مانيتورهاي كامپيوتري، بـيـمـار تـفـاوت ديـگـري احساس نمي كند: شيوه قرار گرفتن پستان ها و تحت فشار قرار‌دادن آن ها به همان شيوه سابق است. ماموگرام‌هاي ديجيتالي نسبت به ماموگرام هاي قديمي،  از اشعه كمتري استفاده مي كنند اما براي برخي زنان ممكن است اين مزيت تحت الشعاع نياز به مشاهده بخش هاي بيشتري از پستان قرار بگيرد.
مـامـوگـرافـي بـه همـان دلايلي كه عكاسي به سوي ديجيتالي شدن پيش مي رود، به اين سمت حـركـت مـي كند. در اينجا بلافاصله تصوير به دســت مــي آيــد. نـگـهــداري و ارســال تـصــاويـر ديـجـيـتـالـي آسـان تـر از تـصـاويـر فـيـلمي  است. راديولوژيست ها به تدريج از نرم افزاري استفاده مي كنند كه به آن ها در تفسير تصاوير ديجيتالي كـمــك مــي كـنـد. تـوانـايـي افـزايـش كـنـتـراسـت، بزرگ‌نمايي و دستكاري تصوير يه طور تئوريك به راديولوژيست ها اين توانايي را مي بخشد كه تفاوت هاي پنهان را كه در فيلم راديولوژي قابل مشاهده نيستند، مشاهده كنند. اما اثبات برتري مـامـوگـرافـي ديجيتـالـي كـار آساني نبوده است. تعداد كمي  از بررسي ها روش ديجيتالي را در مقايسه با روش قديمي  شكست خورده مي دانند و با توجه به هزينه بالاي اين روش كه به چهار برابر روش فيلمي  بالغ مي شود، امتيازرا به روش قديمي  مي دهند. 

ماموگرافي سه بعدي
يــك روش جــديــد بــراي تـصـويـربـرداري از پستان به نام " توموسنتز ديجيتال " در سال هاي اخير به وجود آمده و تحت بررسي بوده است. در ايـــن روش از چـنــد زاويــه مـخـتـلــف از پـسـتــان تصويربرداري مي  شود. در نتيجه به جاي يك تصوير منفرد،  مجموعه تصاويري از سطح مقطع هاي پستان به دست مي آيد و در كامپيوتر مي توان اين تصاوير را به صورت سه  بعدي شبيه  سازي كرد. اين تكنيك با رفع كردن مشكل روي هم افتادن ساختارهاي پستان كه ممكن است سرطان را مخفي كنند،  امكان تشخيص ضايعات پستان را افزايش مي  دهد. اين شيوه در عين حال احتمال نتايج مثبت كاذب را كاهش مي دهد.

 

ماموگرافي ‌به كمك كامپيوتر
متخصصان راديولوژي از شناسايي به كمك كامپيوتر بعد از انجام ماموگرافي استفاده مي كنند تا مناطق دچار مشكل در پستان را دقيق  تر تشخيص دهند. اين سيستم  ها معمولا از نرم افزارهاي پيچيده كامپيوتري استفاده مي   كنند كه مي  توانند الگوهايي را كه اغلب با سرطان همراه  هستند  تشخيص دهند و با هشدار دادن به متخصص راديولوژي او را وادار كنند كه نگاه دقيق  تري به آن قسمت بيندازد. استفاده از اين كمك تشخيصي كامپيوتري، نياز به آن دارد كه ابتدا تصوير ماموگرافي به صورت ديجيتال درآمده باشد. تشخيص به كمك كامپيوتر، پيدا كردن محل  هاي ذرات كلسيمي و مكان  يابي توده ها به همان  اندازه چشم انسان، خوب عمل مي كند. پژوهش  ها نشان داده  اند سيستم  هاي تشخيص با كامپيوتر ميزان تكرار ماموگرافي و نمونه  برداري بافتي را افزوده  اند و نهايتا احتمال شناسايي سرطان پستان را تا 20 درصد افزايش داده اند.

ماموگرافي ‌با MRI
تصـويـربـرداري بـا تشـديـد مغنـاطيسـي (MRI) بـا ايجـاد يـك حوزه قوي مغناطيسي تصاويري از بدن ايجاد مي  كند. در هنگام انجام MRI پستان،  بيمار بايد به شكم روي ميز اسكن بخوابد. ممكن است از تزريق ماده حاجب به جريان خون استفاده شود. ماده حاجب شبكه رگ هاي پستان و به خصوص تشكيل رگ  هاي خوني غيرطبيعي را كه مـشـخـصــه سـرطـان‌هـا اسـت، نشـان مـي دهـد. هـر دو پستـان را مـي تـوان در يـك بـار، تصويربرداري كرد. MRI تركيب بافت نرم و محتواي مايع آن را نشان مي  دهد و بنابراين مي  تواند تومورها را به خوبي شناسايي كند اما نمي  تواند محل  هاي رسوب  كلسيم را نشان دهد. بنابراين MRI در تركيب با ماموگرافي و سونوگرافي مي  تواند به شناسايي توده‌هاي پستاني در زناني كه ايمپلنت سيليكوني كار گذاشته  اند، شناسايي عود سرطان پس از شيمي  درماني و بررسي پستان   هاي با بافت متراكم در ماموگرافي  هايي كه نتيجه قطعي به دست نداده  اند،  مورد استفاده قرار گيرد. MRI همچنين ممكن است براي بررسي زناني كه در معرض خطر بالاي سرطان پستان هستند، به كار رود. اما در زناني كه در گروه پرخطر براي سرطان پستان قرار ندارند، MRI توصيه نمي  شود. MRI نيز مانند ماموگرافي به طور قطعي نمي  تواند ميان يك توده سرطاني و يك كيست خوش  خيم فرق بگذارد، بنابراين ممكن است به اشتباه در محلي از پستان وجود سرطان را تشخيص دهد كه اصطلاحا به آن نتيجه مثبت كاذب مي  گويند.
با وجود مشكلاتي كه ماموگرافي در تشخيص درست سرطان پستان دارد، هنوز بـهـتــريــن ابـزار بـراي تـشـخـيـص سـرطـان پـسـتـان در مـراحـل اولـيـه آن اسـت. كـيـفـيـت ماموگرافي‌هايي كه امروزه گرفته مي  شوند،  به طور قابل  توجهي بهبود پيدا كرده  اند و ميـزان اشعـه  اي كـه بـراي گـرفتـن آن هـا بـه كـار مـي  رود كـاهـش يـافتـه اسـت. انجـام ماموگرافي‌هاي منظم از زنان، توانسته   از مرگ هاي ناشي از سرطان  هاي پستان در بسياري از كشورها بكاهد.

گزروماموگرافي 
 ‌اين تكنيك مشابه ماموگرافي معمولي است اما تصوير آن به جاي فيلم شفاف معمولي بر روي صفحات گرافيت ثبت مي شود. اين روش قادر است تنها با تابش يك نوبت اشعه جزئيات بافت نرم سينه ديواره قفسه سينه را از نظر متاستاز، نواحي محيطي سينه و ناحيه زير بغل  نشان دهد. جزئيات كامل پستان و بافت هاي نرم قفسه سينه را مي توان با يك نوبت پرتوافكني ثبت كرد.

سيستم ماموگرافي ديجيتال 
بــا پـيشـرفـت هـاي اخيـر در زمينـه تجهيـزات پـزشـكـي بـه خـصوص دستگاه هاي تشخيصي نـظـيــر دسـتـگــاه هــاي ديـجـيـتــال راديـوگـرافـي و استفاده اين دستگاه ها از نرم افزارهاي هوشمند و بسيار پيشرفته جهت ايجاد تصاوير سه بعدي ، امكان تشخيص به موقع ضايعات مختلف فراهم شده است .
مـامـوگـرافي يكي از رايج ترين تكنيك هاي تــصـــويـــربـــرداري جـهـــت تـشـخـيـــص زودرس ضايعات سينه در زنان است.
در برخي از موارد بسيار زودتر از آنكه توده به حــد قـابـل لـمـس بـرسـد مـي تـوان آن را تـوسـط مـامـوگـرافـي تشخيـص داد ( البتـه معمولا براي اثـبــات بـدخيـم بـودن ضـايعـه مشـاهـده شـده در مـامـوگـرافي يا احتمالا اجتناب از نگراني هاي بي‌جا از بيوپسي استفاده مي شود ) از اين رو بر اساس توصيه بيشتر پزشكان، زنان بالاي چهل سال (زنان بدون نشانه ) به صورت دوره اي و ســالـيـانـه بـايـد مـامـوگـرافـي شـونـد بـه عـلاوه در صــورت وجــود ســابقـه خـانـوادگـي از سـرطـان ( سينه‌) اين فاصله زماني بين ماموگرافي ها بايد كمتر شود.
دســتــگــاه مــامــواسـكــن ارائــه شــده هـمــانـنــد روش‌هـاي باليني مورد استفاده در ماموگرافي سنتي جهت تصويربرداري از سينه طراحي شده است. اين دستگاه با استفاده از تابش هاي مكرر يك اشعه بسيار باريك به سينه و حركت همزمان آشكارساز (فلت پنل) در زير سينه قادر به ايجاد تـصــاويــر ســه بـعــدي بــا رزولــوشــن اسـتـانـدارد pixels4096 *5560 در ســـــايـــــز cm22cm *28 توسط پيكسل هاي micron54 خود است.
برخي از مزيت هاي اين دستگاه در مقايسه با ساير دستگاه هاي ماموگرافي :
 سيستم FFDM كه با افزايش كيفيت تصاوير در حـدود 28% شـانـس كـشـف سرطان در زنان كمتر از 50 سال را بهبود مي بخشد .
 استفاده از گريد Anti - Scatterكه موجب كاهش دز اشعه مورد نياز براي ثبت تصاوير شده است ( بيش از 50% كاهش دز دريافتي .)
 داراي طراحي منحصر به فرد و ارگانيك با قابليت تنظيم زاويه چرخش و ارتفاع
 داراي پنل Touch - Screen
 ثبت تصاوير با بالاترين كنتراست ممكن در 4/0 ثانيه اكسپوز و آماده كردن آن در عرض كمتر از 6 ثانيه

نحوه انجام ماموگرافي 
در ادامه نشان داده مي شود كه چگونه نماهاي مختلف در ماموگرافي انجام مي شود و چگونه بيمار بايد position بگيرد تا تصويري با كيفيت تهيه شود.

نماي ( MLO (Medio - lateral oblique view

MLO به طور ابليك يا نماي زاويه دارگرفته مي شود. در ماموگرافي معمولي نماي  MLO بر نماي لترال 90،  ارجحيت دارد زيرا قسمت اعظم بافت پستان مي تواند به تصوير كشيده شود. در نماي MLO، عضلات ريه بايد از بالا تا 4/1 فوقاني خارجي پستان و زير بغـل به صورت ابليك و تا زير نوك پستان يا حتي پائين تر قابل رويت باشد. شكل عضلات بايد هلالي باشد كه نشان دهنده ريلاكس ( شل ) بودن عضلات است. حتي ميان پستان بايد نقطه سانتر  MLOباشد. 
1- خيلي مهم است كه  compressionدر طول تصويربرداري انجام شود و نوك پستان بايد در اين نما، نشان داده شود و همچنين قسمتي از شكم بايد قابل رويت باشد به علامت اين‌كه تمام پستان در فيلد هست .
2- براي گرفتن نماي  MLO، تكنولوژيست ماموگرافي به تيوب زاويه 60 - 30 مي دهد ، صفحه نگه دارنده ماموگرافي كه حامل كاست فيلم يا دتكتور ديجيتال است پستان را نگه  مي دارد . صفحه نگه دارنده بايد با عضلات قفسه سينه موازي باشد و لبه بالايي صفحه نگه دارنده بايد هم سطح زير بغل باشد.
3 - در طي نماي  MLOبيمار بايد با  Standماموگرافي زاويه 45 درجه داشته باشد . تكنولوژيست از بيمار مي خواهد كه آرنج خود را بالا برده و با دست دستگيره دستگاه را بگيرد، بيمار كمي به طرف جلو خم مي شود، تكنولوژيست بايد بازو و پستان را بالا كشيده و قسمت وسط پستان را به طرف جلو بكشد. تكنولوژيست سپس كمپرسور را خواهد بست ، به طوري كه فقط استخوان كلاويكل نمايان باشد .
4- پس از اينكه كمپرسور ثابت شد و تكنولوژيست اطمينان حاصل مي كند كه هيچ مشكلي در فيلد تصوير وجود ندارد. سپس از بيمار پوزيشن داده شده مي خواهد كه همانطور بايستد و خودش براي اكسپوز، اتاق را ترك مي كند.

نماي ( CC (Cranio - Caudal view
در نماي  CCپستان از بالا تصويربرداري مي شود. اين نما هم در ماموگرافي معمولي و هم در ماموگرافي تشخيصي به عمل مي آيد. در نماي  CCبايد بافت غده هاي پستان كاملا قابل رويت شوند. بافت چربي نزديك عضلات پستان بايد به صورت نوارهاي تيره مشخص باشد و در پشت آنان بايد عضلات قفسه سينه ديده شود . نوك پستان (nipple) بايد  مشخص باشد .
1-  تـكـنــولــوژيـســت مـامـوگـرافـي ، پستـان را حداكثر  cm2 بالا مي آورد و ارتفاع صفحه نگه دارنده را تنظيم مي كند .در نتيجه بيمار مي تواند صفحه نگهدارنده را با دستش لمس كند .
2- تكنولوژيست، در امتداد خط مياني پستان مورد نظر يا پشت سر بيمار مي ايستد و از بيمار مي خواهد كه سرش را به سمت او برگرداند. سـپـس تـكـنـولوژيست پشت و شانه بيمار را به سمت جلو برده و به صفحه نگهدارنده نزديك مـي كـنـد. تـكـنـولوژيست با دست ديگرش زير پستان بيمار را نگه داشته و آن را روي < صفحه نـگـهـدارنـده> مـي گذارد. پستان  به طرف خود بـيـمـار چـرخـانـده مـي شـود، در نـتـيـجـه قـسمت خارجي پستان به سمت جلو مي چرخد .
3- سپس تكنولوژيست كمپرسور را مي بندد تا اطمينان حاصل كند كه هيچ قسمتي در قسمت لترال به جا نمانده است. تكنولوژيست مي تواند دسـت خـود را بـر روي شـانـه بـيـمـار گـذاشته و پوست بيمار را كشيده و اطمينان حاصل كند كه هـيـچ چـيز خارج از فيلد اشعه  Xنيست .وقتي كـمـپـرسـور فـيـكـس شـد تكنولوژيست از بيمار مـي‌خواهد تا همانطور بايستد و خودش براي اكسپوز اتاق را ترك مي كند .

نماي ( ML (Medio - lateral view
در نماي  MLاز مركز قفسه سينه به سمت خارج  تصويربرداري مي شود. اگر نماي ابليك گرفته نـشـود، پـوزيـشـن  Medio - lateralمـمـكـن است بر‌نماي  latero - medialارجحيت داشته باشد. در‌نماي  MLتصاوير پستان از قسمت خارجي پــســتــــان بــــه ســمــــت قــســمـــت مـــركـــز قــفــســـه تصويربرداري مي شود تا ناحيه لترال (خارجي) پستـان جـايـي كه بيشترين تغييرات پاتولوژيك يافت مي شود به فيلم نزديك‌تر باشد. به هر حال اگر پزشك قسمت مياني پستان را بيشتر مد نظر داشته باشد نماي  MLممكن است انتخاب شود. در نـمــاي  ML عـضــلات ريــه بــايـد بـه صـورت باندهاي روشن باريك حداقل در نيمي از تصوير ديده شود. نوك پستان بايد در تصوير ديده شود و قسمتي از شكم بايد در زير پستان ديده شود .

پوزيشن بيمار براي نماي ML
1- تكنولوژيست تيوب اشعه  Xرا با زاويه لترال 90 قرار مي دهد و بايد مطمئن شد كه  Markerدرست انتخاب شده است. 
2- تكنولوژيست ارتفاع صفحه نگه دارنده را تا حدود زير بغل تنظيم كرده و از بيمار مي خواهد تا بازوي خود را به سمت جلو كشيده و به موازات صفحه نگه دارنده قرار دهد. سـپــس پـسـتــان بـيـمــار را از پـائيـن بـه سمـت خـارج كشيـده و كمپـرسـور را مـي بنـدد، تكنولوژيست دست ديگرش را روي پشت بيمار گذاشته و بيمار را به سمت stand مي‌برد. اگر پستان ديگر در فيلد قرار گرفت تكنولوژيست از بيمار مي خواهد تا آن را از فيلد خارج كند. در بعضي ازموارد از يك پلاستر كاغذي براي خارج كردن پستان از فيلد استفاده مي شود. تكنولوژيست پلاستر را به جناق سينه بيمار مي چسباند و پستان را به عقب به سمت پشت بيمار مي كشد. 
3- وقتي كمپرسور ثابت شد، تكنولوژيست از بيمار مي خواهد همانطور بماند و براي اكسپوز اتاق را ترك مي كند. 

نماي ( LM ( Latero - Medial view
نماي LM تصويربرداري پستان از قسمت خارجي به سمت مركز قفسه است، وقتي كه پزشك قسمت مياني پستان را بيشتر مد نظر داشته باشد نماي  LMاستفاده مي شود.
1- براي نماي  LMتكنولوژيست تيوب را در حالت 90 قرار مي دهد. بايد اطمينان حاصل كرد كه ماركرهاي صحيح استفاده شده است. ارتفاع صفحه نگه دارنده تا بالاي استرنوم تنظيم مي شود و صفحه نگه دارنده در بين دو پستان بيمار قرار مي گيرد .
2- تكنولوژيست از بيمار مي خواهد كه بازوهاي خود را بالا برده و دست هاي خود را روي دستگيره دستگاه قرار داده طوري كه آرنج هايش بالا قرار گيرند و همچنين از بيمار خواسته مي شود چانه خود را تا جايي كه امكان دارد به سوي لبه صفحه نگهدارنده ببرد . پستان بيمار از پائين به سمت خارج كشيده مي شود و كمپرسور بسته مي شود. بيمار به سمت صفحه نگه دارنده برده مي شود.. اطمينان حاصل كنيد كه بازوي بيمار تحت فشار نيست. 
3- از بيمار خواسته مي شود كه همان‌طور بايستد و تكنولوژيست براي اكسپوز اتاق را ترك  مي كند.

عدم استفاده از سونوگرافي ، MRI يا ديگر آزمايشات براي تشخيص سرطان پستان
اخيـراً ، مـامـوگـرافـي تنهـا آزمـايشي است كه تــوســط ســازمــان FDA آمــريـكـا بـراي كمـك بـه تـشـخـيــص ســرطـان پـسـتـان در زنـانـي كـه هـيـچ عـلامتـي ( مثـل تـوده ) نـدارنـد توصيه مي شود. ماموگرافي به تشخيص حداكثر 85% از سرطان  هاي پستان كمك مي كند و باعث كاهش 2% از مرگ و ميرهاي ناشي از سرطان پستان در 10 سال گـذشتـه شـده اسـت. سـونوگرافي، MRI و ديگر آزمـايشـات وقتـي مفيـدنـد كـه ابتـدا حـالـت غيـر طـبـيـعـي تـوسـط ماموگرافي يا معاينات فيزيكي تشخيص داده شود .
اين آزمايشات به خاطر محدوديت هايي كه در جـدول1 نـوشـتـه شـده اسـت تـوسـط FDA به عنوان اولين آزمايش توصيه نمي شود .روي هم رفته ماموگرافي حداكثر 90- 85% از كل سرطان ها را مي تواند تشخيص دهد. در حالي كه اكثر قــريــب بــه اتـفــاق حــالــت هــاي غـيــر نــرمــال بــا مــامــوگــرافــي قــابـل تـشـخـيـص اسـت، قـسـمـت كوچكي از حالت هاي غير نرمال قابل تشخيص نيستند. بعضي مواقع يك بافت غير طيبعي قابل تشخيص نيست زيرا  آن با دانسيته بافت اطرافش يكي است. هدف ماموگرافي سعي در تشخيص سرطان پستان در خانم ها است، بدون توجه به علائم آن. اگر بيمار توده يا يك تغيير ديگري در پستـان دارد و جـواب مـاموگرافي منفي است ( سرطان يا بافت مشكوك ندارد) بيمار بايد قانع شود كه پيگيري‌هاي بيشتر بايد توسط پزشك انجام شود. در موارد شبيه به اين كه توده (Lump) مشكوك نيست ممكن است مسئله با معاينات بـالينـي پستـان يا ماموگرافي مجدد بعد از 6 ماه بـــررســـي شـــود. گــزارش مــامــوگــرافــي  مـنـفــي (Negative) نبـايـد ايـن طور معني شود كه هيچ احتمالي براي سرطان وجود ندارد و همچنين به ايـن معنـي نيست كه پستان نرمال است. بيشتر حــــالــــت هـــاي غـيـــر طـبـيـعـــي تـغـيـيـــراتـــي مـثـــل كلسيفيكاسيون يا  mass دارند. فقط وقتي كه آن ناحيه تغيير مهمي نسبت به ماموگرافي بيماران ديـگـر داشـتـه بـاشـد حـالت غير طبيعي گزارش مــــــي‌شـــــود و ايـــــن دلـــيـــلـــــي بـــــراي ضـــــرورت ماموگرافي‌هاي منظم و مقايسه آن ها با فيلم  هاي قبلي است.

 منبع:ماهنامه مهندسی پزشکی

خواندن 3985 دفعه آخرین ویرایش در سه شنبه, 07 خرداد 1392 ساعت 19:17
برای ارسال نظر وارد سایت شوید