شنبه, 31 فروردين 1392 ساعت 18:28

دستگاه اتوآنالایزر-ABG

نوشته شده توسط
این مورد را ارزیابی کنید
(2 رای‌ها)

 

 

 


● اتوآنالایزر چیست؟
اتوآنالایزر دستگاه پیچیده‌ای است که عموماً از اجزاء روباتیک جهت برداشتن نمونه و محلول‌های معرف (Reagents) تشکیل شده است.
هر اتوآنالایزر حتماً یک پردازشگر نیز هست، چرا که اصولاً اتوآنالایزر بدون آن معنی ندارد. البته منظور از پردازشگر، دستگاه PC نیست، بلکه اجزاء کامپیوتری شامل CPU، بوردهای اصلی، مانیتور (کوچک با بزرگ یا به‌صورت LCD) و چاپگر (کوچک و داخلی یا بزرگ و خارجی) را دارد.


در اتوآنالایر از یک طرف نمونه و از طرف دیگر معرف‌های آزمایش وارد دستگاه شده و در محل واکنش (آنالیز) با یکدیگر ترکیب می‌شوند. دتکتورها و سنسورها نتایج فعل و انفعالات شیمیائی یا فیزیکی را ثبت کرده و به پردازشگر یا مغز الکترونیک دستگاه می‌فرستند. داده‌های خام توسط تعاریف و فرمول‌های قبلی دستگاه یا کاربر که در حافظه سیستم ثبت شده، پردازش شده و نتیجه نهائی توسط یک سیستم خروجی که شامل مانیتور یا صفحه LCD است، به کاربر نشان داده می‌شود. تقریباً همه اتوآنالایزرها یک چاپگر دارند که ممکن است جزء دستگاه باشد یا به‌صورت جانبی به آن وصل شود.
مهم‌ترین و پرمصرف‌ترین اتوآنالایزرها در آزمایشگاه‌ها عبارتند از:
۱. اتوآنالایزرهای بیوشیمی، 
۲. اتوآنالایزرهای هماتولوژی معروف به سل کانترها (Cell counter)،
۳. اتوآنالایزر گازهای خونی معروف به دستگاه‌های Blood Gas یا دستگاه تست ABG،
۴. اتوآنالایزرهای اندازه‌گیری الکترولیت‌های خون (+K+ , Na) به روش شعله Flame Photometer یا روش الکترودی ISE، 
۵. اتوآنالایزرها تست‌های ELISA.

● عدم کالیبراسیون ابتدای دستگاه
اولین موضوعی که پس از راه‌اندازی دستگاه باید به آن پرداخته شود، کالیبراسیون دستگاه است. البته این کار باید هر از چندگاهی مطابق توصیه جداول کالیبراسیون دستگاه با استفاده از:
۱. سرم کنترل کالیبراسیون در مورد اتوآنالایزر بیوشیمی و اتوآنالایزر الکترولیت‌های بدن،
۲. با سوسپانسیون سلولی (مصنوعی یا واقعی) در مورد اتوآنالایزرهای هماتولوژی (سل کانترها)،
۳. محلول‌های کالیبراسیون برای دستگاه آنالایزر گازهایی خونی (Blood Gas)،
انجام شود در واقع کالیبراسیون دستگاه‌ها همانند خشت اولی است که اگر کج گذاشته شود، دیوار تا ثریا کج خواهد رفت

توجه کاربر به علائم هشداردهنده دستگاه (Flag)
خوشبختانه در تمام دستگاه‌های اتوآنالایز سیستم‌های هوشمند اخطار وجود دارد که به‌صورت علائمی (Flag) کاربر را از وجود اختلال در روند کار آگاه می‌کند. این علائم بر دو نوعند:
۱. علائمی که توسط برنامه‌ریزی قبلی کاربر معین می‌شوند؛ مثل حدود نرمال یک آزمایش که در صورت وجود جواب خارج از بازه علامت H یا L توسط دستگاه گزارش می‌شود و نیاز به بررسی مجدد همان آزمایش روی نمونه مذکور را اعلام می‌دارد.
۲. علائمی که مخصوص خود دستگاه است و توسط کارخانه سازنده در پردازشگر تعریف می‌گردد؛ مثلاً اگر در سه بار شمارش سلولی در یک دستگاه کولتر کانتر هماتولوژی اختلاف هرکدام با دیگری زیاد باشد، دستگاه با علامت ٭ یا علامت دیگری آن‌را اعلام خواهد کرد که ممکن است در اثر وجود نویز در برق دستگاه یا علل دیگر باشد.

 

آشنایی با دستگاه گازخونی (Arterial blood gas)

همان طور که می دانید ABG مختصر شده Arterial blood gas به معنی گاز های خون شریانی است . برای اندازه گیری گازها در خون ، دستگاه مخصوصی به همین نام وجود دارد. گاز های خونی شامل دی اکسید کربن ، اکسیژن ، بیکربنات و گاهی PH خواهند بود . دستگاهی که برای اندازه گیری اکسیژن ، دی اکسید کربن و اسیدیته استفاده می شود کاملا خودکار است. جمع آوری نمونه مناسب و جابه جایی مناسب ان برای اندازه گیری گاز ها بسیار مهم است که اهمیت و نقش ان را در ادامه با هم بحث می کنیم . نمونه گرفته شده برای این تست می تواند نمونه شریانی و یا سیاه رگی و یا حتی مویرگی باشد . مقادیر گاز های خونی به اتسمفر بسیار حساس هستند و باید سعی شود تا خون گیری در شرایط بی هوازی انجام گیرد که این شرایط ایده آل است . مانند بسیاری از تست های دیگری آزمایشگاهی باید اندازه گیری گازهای خونی در عرض نیم ساعت انجام گیرد . 

 

برای اندازه گیری گاز ها در خون باید از خون کامل استفاده کنیم برای این منظور از هر جایی که مناسب است و می توان خونگیری وریدی کرد می توانیم مبادرت به خون گیری کنیم . محل های خون گیری همان رگ های موجود و در دسترس اندامی هستند اما برای مطالعات خاص ممکن است به شریانهای بزرگ و یا شریان های موجود در فضای قلبی نیاز داشته باشیم .  انالیزگران نمونه باید دقت کنند که بعضی از نمونه ها (با توجه به جمله قبلی) به دشواری جمع اوری می شوند بنابراین باید با نهایت دقت جابه جا شوند . تفاوت در گاز های خونی وریدی و شریانی بیشتر در مورد فشار اکسیژن مطرح است . فشار اکسیژن تنها حالت بالینی است که نیاز به نمونه شریانی داریم .

فشار اکسیژن (PO)در وریدی ها  معمولا 60 تا 70 mrn Hg کمتر از مقدار شریانی است وقتی که اکسیژن وارد مویرگ ها می شود زمانی که مقدار فشار دی اکسید کرین (PCO) در ورید ها 2 تا 8 میلیمتر جیوه بیشتر از شریان ها است . PH تنها 0.02 تا 0.05 در نمونه وریدی کمتر می شود .

  • تضمین کیفیت اندازه گیری گاز های خونی و PH  وابسته به کنترل مراحل قبلی (پیش از انالیز) ، کنترل مراحل تست و دستورالعمل های انالیز است .

از انجا که فرد آزمایش کننده معمولا در کنار افراد خون گیر ، پرستار ، درمانگران تنفسی ، پزشکان و ... کار نمی کند بنابراین اطلاعی از خون وریدی و یا شریانی ندارد بنابراین لازم است که این دو گروه در کنار هم کار کنند . خون گیری باید توسط افراد مجرب جمع اوری شود چون سوراخ حاصل از خون گیری ریسک پزشکی (هر چند کم) دارد . خون گیری شریانی همیشه با سرنگ و سوزن انجام می گیرد و نیازی به تورنیکت نیست و نباید هیچ کششی انجام گیرد . سایر استاندارد ها باید حین خون گیری رعایت شود .

خون گیری وریدی هم با سرنگ و سوزن انجام می گیرد اگر چه بعضی از آزمایشگاه ها نمونه های گرفته شده در تیوب های دارای نمک هپارین خشک را قبول می کنند . در خون گیری وریدی زمانی کهاز ورید ساعد نمونه برداشت می شود باید خون گیری بعد از آزاد کردن تورنیکت انجام گیرد و بیمار نباید انگشتان خود را خم و یا دست خود را مشت کند . استفاده طولانی مدت از تورنیکت ویا فعالیت عضلانی میزان فشار اکسیژن و PH وریدی را کاهش می دهد . از کاتر های حاوی هپارین هم می توان برای نمونه گیری استفاده کرد .

بهترین نمونه شریانی یا وریدی نمونه است که در سرنگ استریل 1 تا 5 میلی لیتری حاوی ضد انعقاد هپارین در شرایط بی هوازی جمع آوریشده باشد . اگر چه در حالت تئوری سرنگ های شیشه ای به علت عدم تبادل گاز به بیرون از دیواره سرنگ  ترجیح داده می شوند اما امروزه برای اندازه گیری گاز های خونی ، از سرنگهای پلاستیکی استفاده می شود چون در عرض یک ساعت هم میزانگاز ها تغییری نمی کند . هپارین لیوفیلیزه بر هپارین مایع ارجحیت دارد . اگر چه هپارین مایع استفاده شود :اندازه سرنگ ، غلظت ، حجم هپارین مایع و حجم خون وارد شده به سرنگ مهم است . ضد انعقاد مناسب ( -۰.۰۵ میلیگرم هپارین برای میلی لیتر خون) به دست می آید با  وارد کردن هپارین مایع به مقدار کافی به سرنگ به شیوه ای که هپارین اضافی و هوای اضافه را از فضای مرده سرنگ خارج کنیم . افزایش هپارین نسبت به خون باعث تغییر در میزان فشار کربن دی اکسید و پارمترهای مربوط به ان می شود .

بدیهی است که نمونه گیری در شرایط بی هوازی باعث می شود تاحداقل تماس را با اتسمفر هوا داشته باشیم . فشار دی اکسید کربن در هوای خشک در حدود 0.25 mm Hg است که از مقدار فشار خون (40 mm Hg) کمتر است . بنابراین مقدار دی اکسید کربن و فشار دی اکسید کربن خون اگر در معرض هوا قرار بگیرد کاهش خواهد یافت و از انجا که PH هم به مقادیر فشار دی اکسید کربن وابسته است بنابراین میزان ان افزایش میابد . فشار اکسژن اتمسفر (150 mm Hg) ، 60 میلی متر جیوه بیشتر از خون شریانی وحدود 120 میلیمتر جیوه بیشتر از خون وریدی است که باید به این نکته هم توجه کرد . باز هم مقداری خطا خواهد بود اگر چه حباب های ایجاد شده اولیه را به زودی خارج کنیم

 

 

 

 

خواندن 12233 دفعه آخرین ویرایش در یکشنبه, 01 ارديبهشت 1392 ساعت 11:32
برای ارسال نظر وارد سایت شوید